Belgisch klimaatplan ontsnapt aan Europese miljoenenfactuur (maar er dreigt al een volgende)
In dit artikel:
België ontsnapt voorlopig aan een directe miljoenenboete van de EU, maar staat nog voor stevige klussen om dat zo te houden. De Europese Commissie beoordeelt het nationaal Energie- en Klimaatplan (NEKP), dat België in oktober vorig jaar — 13 maanden na de deadline — indiende, als toereikend om de EU‑doelstelling te halen. Die doelstelling: tegen 2030 een CO2‑reductie van 47% ten opzichte van 2005. De ingediende plannen van federale overheid, Vlaanderen, Wallonië en Brussel beloven echter slechts rond 42,7% reductie in 2030, dus het akkoord berust op flexibiliteit: de Commissie kijkt nu naar de hele periode 2021–2030 en houdt rekening met de lagere uitstoot tussen 2021–2024 door corona, de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis.
Dat betekent dat België nu geen onmiddellijke noodzaak heeft om uitstootcertificaten van andere lidstaten te kopen — een maatregel die anders miljoenen zou kunnen kosten. Bond Beter Leefmilieu rekende eerder al dat een tekort in 2030 minstens circa 600 miljoen euro zou kunnen betekenen. Maar de opluchting is relatief: de Commissie benadrukt dat het NEKP slechts een plan is dat nog uitgevoerd moet worden, en dat er de komende vier jaar veel meer inzet nodig is om de doelstellingen daadwerkelijk te bereiken.
Twee zwakke punten springen eruit. Ten eerste het aandeel hernieuwbare energie: België voorziet 20,4% in 2030, ver onder de door de EU gevraagde 33%. Die kloof komt deels door stilvallen van onshore-wind (in Vlaanderen werden vorig jaar slechts 13 windmolens bijgezet) en vertragingen en kostenopstapeling bij offshoreprojecten (zoals het energie-eiland op de Noordzee). Ten tweede blijft vervoer een probleem: het is de enige sector waarvan de uitstoot nog stijgt. De Commissie riedt maatregelen aan om autoverplaatsingen te verminderen, reizigers naar fiets en trein te verschuiven en waar nodig het wegverkeer verder te elektrificeren.
Als België er niet in slaagt het aandeel hernieuwbare energie op te krikken, moet het het tekort compenseren door overschotten van andere landen af te kopen — ook dat kan jaarlijks honderden miljoenen euro's schelen. Bond Beter Leefmilieu schat voorlopig op minstens 700 miljoen euro per jaar vanaf 2030 als de huidige kloof blijft bestaan; ter vergelijking rekende Nederland een potentiële rekening uit van circa 2,6 miljard euro.
Federaal minister Jean‑Luc Crucke verklaart dat het Commissie‑rapport bevestigt dat België op schema ligt om zijn 2030‑verplichtingen na te komen, maar dat extra inspanningen nodig zijn voor hernieuwbare energie en het verlagen van primair energieverbruik. De conclusie is duidelijk: de Commissie geeft België ruimte door cijfermatige flexibiliteit, maar de praktische uitvoering van het plan in de komende jaren bepaalt of die ruimte genoeg is om dure inkoop van certificaten of buitenlandse duurzame megawatten te vermijden.