Beleggers gokten voor 9 miljard dollar op voedseltekorten door Iran-oorlog
In dit artikel:
Beleggers zetten sinds vlak vóór de oorlog met Iran massaal in op hogere wereldvoedselprijzen: tussen 24 februari en 28 april 2026 voorspelden zij via termijncontracten in Chicago voor minstens 8,6 miljard dollar stijgende prijzen van tarwe, mais en soja, blijkt uit een analyse van Follow the Money op basis van CFTC-data. Die koerswijziging kwam nadat speculanten in januari nog op dalende prijzen speculeerden, maar in de week vóór het uitbreken van het conflict aanzienlijk meer longposities innamen — voor het eerst sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 gokken marktpartijen weer openlijk op duurder graan.
De aanjager is de oorlog in het Midden-Oosten en vooral de blokkade van de Straat van Hormuz, een vitale scheepvaartroute waar ongeveer een derde van de wereldwijde kunstmest doorheen gaat. De onzekerheid rondom doorvoer en hogere energiekosten heeft kunstmestprijzen de afgelopen maanden met tientallen procenten doen stijgen. Dat dwingt boeren tot minder gebruik van meststoffen of tot omschakeling naar gewassen die minder mest nodig hebben — ontwikkelingen die opbrengsten en daarmee de beschikbaarheid van voedsel kunnen drukken.
Econoom Robert Horster (Erasmus Commodity & Trade Center) waarschuwt dat zowel de beschikbaarheid als de betaalbaarheid van voedsel onder druk komen te staan: “Voedselzekerheid steunt op twee aspecten: de beschikbaarheid van voedsel en de betaalbaarheid ervan.” Het Wereldvoedselprogramma (WFP) signaleert dat nu al 318 miljoen mensen acute honger lijden en dat door het Midden-Oostenconflict nog eens circa 45 miljoen mensen extra risico lopen.
Grote hedgefondsen en grondstoffenbeleggers speelden een belangrijke rol in de prijsvorming, al maken CFTC-data niet precies duidelijk welke partijen handelen. Bekende spelers in de sector zijn onder andere Citadel en Millennium; ook kleinere spelers zoals het Australische Farrer Capital lanceerden eind februari fondswervingen, en agrarische fondsen van banken en beheerders (Invesco, Teucrium) zagen hun posities en koersen flink stijgen. Mark Soderberg van ADM meldde dat speculatieve kapitaalstromen longposities op landbouwtermijnmarkten naar de hoogste niveaus in vier jaar stuwen.
De prijsstijgingen bereiken consumenten meestal vertraagd — supermarkten en contracten dempen directe doorberekening volgens Rabobank-expert Carlos Mera — maar de ketenrisico’s zijn reëel en breed: hogere brandstof- en transportkosten, extreme hitte en droogte. In de VS kampte de Corn Belt met recorddroogte; boeren verschuiven deels van mais naar soja omdat soja minder kunstmest vereist, maar dat kan de totale opbrengst verlagen. India, ’s werelds grootste rijstproducent, is sterk afhankelijk van import van kunstmest via het Midden-Oosten; analisten waarschuwen voor een mogelijk “perfect storm” van hogere energieprijzen, dure meststof en neerslagtekorten die plantseizoenen bedreigen.
Hoewel de FAO voorlopig zegt dat de wereldvoorraden toereikend zijn, waarschuwt haar hoofdeconoom dat voedselcrisissen vaak ontstaan door vertraagde domino-effecten in de keten. De combinatie van geopolitieke verstoring, speculatieve kapitaalstromen en fysieke productiedruk maakt de komende maanden risicovol voor wereldwijde voedselzekerheid.