Belastingverhogingen kabinet-Jetten slaan koopkracht weg: ook nog dreiging van fors stijgende inflatie door oorlog
In dit artikel:
Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat de koopkracht volgend jaar vrijwel stilvalt: voor 2027 wordt een gemiddelde koopkrachtverandering van 0,0% geraamd. Over de hele kabinetsperiode van het kabinet-Jetten voorziet het CPB een magere jaarlijkse stijging van 0,1% (eerder in het coalitieakkoord nog 0,2%). De rekenmeesters wijzen erop dat hogere lasten, waaronder een NAVO-taks van 1,5 miljard voor huishoudens en verhoogde belastingtarieven ter compensatie van lagere zorgpremies door een hoger eigen risico, de loonstijgingen deels opeten.
De oorlog in het Midden-Oosten jaagt de energieprijzen op en vergroot de onzekerheid voor de Nederlandse economie. Het CPB rekent momenteel met 2,3% inflatie dit jaar, maar twee scenario’s tonen dat die snel kan oplopen: 2,9% bij een mildere verstoring en 3,8% als de prijsstijgingen langdurig aanhouden. Hogere inflatie vermindert reëel inkomen en kan de consumptiegroei afremmen; bij een langdurige oorlog kan dat ook investeringen en het vertrouwen drukken, met risico op tragere economische groei.
Het kabinet kondigt rond het weekend een brief aan over de economische gevolgen van de oorlog. Verwacht wordt dat er voorlopig geen nieuwe steunmaatregelen komen; het kabinet zal waarschijnlijk eerst verwijzen naar instrumenten uit de energiecrisis na de inval van Rusland in Oekraïne, zoals korting op brandstofaccijnzen (deels nog van kracht), een energietoeslag, een noodfonds voor lage inkomens en een prijsplafond op energie. Formele nieuwe ingrepen zouden pas in de Voorjaarsnota kunnen verschijnen als hogere prijzen structureel blijken.
De adviesprijzen aan de pomp zijn recent sterk gestegen: benzine rond €2,44 en diesel €2,46 per liter. Toezichthouder ACM houdt scherp in de gaten of consumenten nog betaalbare jaarcontracten voor energie kunnen afsluiten. CPB-directeur Pieter Hasekamp waarschuwt dat hogere energieprijzen huishoudens en bedrijven raken, maar dat prijsstijgingen niet automatisch vragen om extra overheidssteun; beleidskeuzes moeten ook rekening houden met lange termijn-uitdagingen zoals productiviteit, duurzaamheid en houdbare overheidsfinanciën.
Voor gepensioneerden betekent de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel dit jaar een bovengemiddelde koopkrachtstijging van ongeveer 1,9% door uitgekeerde buffers. Op langere termijn voorziet het CPB echter een daling van de koopkracht onder gepensioneerden in de kabinetsperiode, doordat de indexatie van uitkeringen naar verwachting achterblijft bij de inflatie.