Belastingstelsel vergroot verschil tussen arm en rijk, waarschuwt CPB

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) waarschuwt in zijn meest recente rapport dat de vermogensongelijkheid in Nederland verder toeneemt: de rijkste 1 procent is weer relatief rijker geworden en vermogen van kinderen hangt steeds sterker samen met dat van hun ouders. Tegelijk groeit de kloof tussen groepen zoals huiseigenaren en huurders en tussen (voormalige) directeur-grootaandeelhouders en gewone werknemers. Dit vergroot het risico op concentratie van economische macht en beperkt de ruimte voor talent dat niet uit een welvarend milieu komt.

Het CPB wijst het huidige belastingstelsel als belangrijke oorzaak aan. Hoewel het systeem formeel progressief is, bestaan er tientallen vrijstellingen en aftrekposten waardoor hogere inkomens op verschillende manieren de belastingdruk kunnen verlagen — bijvoorbeeld via winsten en leningen binnen een eigen bv, hypotheekregels en pensioenfaciliteiten. Generieke maatregelen zoals erf- en schenkbelasting grijpen door ruime vrijstellingen te weinig in. Het gevolg is niet alleen grotere ongelijkheid, maar ook een complex en kostbaar stelsel dat moeilijk te handhaven is voor de Belastingdienst.

Als remedie pleit het CPB voor een ingrijpende hervorming van het belastingstelsel om meer gelijkheid en daarmee hogere welvaart te bevorderen. Concreet noemen de onderzoekers maatregelen zoals het minder fiscaal bevoordelen van leningen uit de eigen bv, een hoger eigenwoningforfait, bijdragen van vermogende ouderen aan de AOW en het schrappen van regelingen zoals hypotheekrenteaftrek, arbeidskorting en het lage vennootschapsbelastingtarief. De vrijgemaakte middelen zouden gericht moeten worden ingezet om kansarme gezinnen te ondersteunen, zodat talenten beter benut kunnen worden en de totale welvaart toeneemt.