Economische verschillen huishoudens groeien: rijken verdienen steeds meer

In dit artikel:

Het Centraal Planbureau (CPB) meldt in een nieuw rapport dat economische ongelijkheid tussen Nederlandse huishoudens toeneemt en dat het huidige belastingstelsel deze ontwikkeling soms versterkt. De rijkste 1 procent vergaart een steeds groter aandeel van het totale inkomen, terwijl ook kloven tussen groepen – bijvoorbeeld huurders versus eigenwoningbezitters en werknemers versus directeuren – groeien.

Volgens het CPB drukt dit op de kansengelijkheid: afkomst bepaalt in toenemende mate iemands kansen, inkomens en vermogen, wat talentbenutting en de brede welvaart schaadt. Formeel betalen topinkomens de meeste belasting, maar in de praktijk is hun effectieve druk lager dan die van de groep direct onder hen doordat zij fiscaal kunnen uitstellen, regels benutten en meer rendement halen uit vermogen. Erf- en schenkbelasting remmen vermogensconcentratie nauwelijks door vrijstellingen.

Fiscale voordelen zoals pensioenregelingen en hypotheekrenteaftrek veroorzaken binnen de middenklasse variatie in netto-inkomens bij vergelijkbare bruto’s. Hervormingen—bijvoorbeeld afschaffing van hypotheekrenteaftrek of aanpassing van box 3—kunnen verdere ongelijkheid beperken, maar de mate van herverdeling is uiteindelijk een politieke keuze.