Belastingdienst misleidde meermaals de rechter en hield onterecht stukken achter
In dit artikel:
Follow the Money toont dat de Belastingdienst jarenlang wettelijk verplichte informatie heeft achtergehouden in belasting- en fraudezaken, waardoor verdachten en hun advocaten moeilijk of geen volledig dossier krijgen. Dat belemmert het recht op een eerlijk proces en heeft in meerdere procedures geleid tot misleidende uitspraken aan de rechter. Fiscale advocaten spreken van een structureel probleem; een van hen zegt: “Ik heb mensen kapot zien gaan.”
Wat er misgaat
De wet geeft betrokkenen bij een belastinggeschil recht op alle stukken die van belang zijn voor naheffingen, boetes of vervolging. Uit FTM’s doorlichting van gerechtelijke uitspraken en dossiers blijkt dat stukken soms niet worden verstrekt, selectief worden gefilterd of dat inspecteurs zelfs ontkennen dat documenten bestaan. Wanneer de rechter het woord van de inspecteur aanneemt, blijft cruciale informatie vaak buiten beeld.
Concrete voorbeelden
- Een Brabantse hondenfokker (Hapert) kwam via het RIEC—een samenwerkingsverband tussen politie, OM, Belastingdienst en lokale overheden—onder verdenking. Hoewel een strafrechtelijk onderzoek niet tot vervolging leidde, legde de fiscus wel forse naheffingen op. De inspecteur ontkende tegenover rechtbanken het bezit van bepaalde RIEC-documenten. Pas na een beroep op de Wet open overheid (Woo) bleek dat stukken wél bestonden. De Hoge Raad noemde het handelen van de inspecteur “in vergaande mate onzorgvuldig” en wees het gedrag toe aan de staatssecretaris.
- In een zaak van een handelaar in gebruikte auto’s ontdekte diens advocaat per ongeluk een bijlage met een onthullende PowerPoint, wat suggereerde dat er meer dan drieduizend relevante documenten waren. Een intern memo liet zien dat de Belastingdienst mogelijk toegeeflijke afspraken had gemaakt over verkoop zonder btw aan buitenlandse partijen — informatie die niet aan de rechtbank was verstrekt. Door de late vrijgave via de Woo kon die informatie het hoger beroep bij de Hoge Raad niet meer effectief beïnvloeden; daarom probeert de advocaat nu via het gerechtshof herziening af te dwingen.
Toezicht en verklaringen
De Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane onderzocht een aantal recente dossiers en vond in vier van de vijf gevallen zorgwekkende patronen: medewerkers maken zelf een selectie van wat “relevant” lijkt, tonen weerstand tegen het aanleveren van opgevraagde stukken en hebben negatieve houdingen tegenover verzoekers. Staatssecretarissen van Financiën hebben overtredingen eerder als “incidenten” afgedaan; een inventarisatie van staatssecretaris Heijnen registreerde dertien rechterlijke uitspraken in 2025 waarin de verplichting tot informatieverstrekking werd geschonden, maar dat werd nog niet opgevat als bewijs van een breed patroon.
Waarom dit belangrijk is
Veel fiscale geschillen worden door belastingadviseurs buiten de rechter om opgelost; alleen de zaken die advocaten bij de rechtbank brengen, onthullen dit probleem. Daardoor blijft vermoedelijk veel achtergehouden informatie onopgemerkt. Voor mensen en bedrijven met beperkt geld of kennis betekent dit dat zij mogelijk onterecht worden benadeeld zonder dat dat aan het licht komt.
Conclusie
Het onderzoek van FTM schetst een fundamenteel spanningsveld: de Belastingdienst beschikt over grote opsporingsbevoegdheden, maar de naleving van de transparantieverplichtingen schiet tekort. Dat ondermijnt de rechtsbescherming van burgers en bedrijven en stelt vragen over cultuur, interne procedures en politieke verantwoordelijkheid binnen de fiscus.