Belangrijke adviseurs kabinet: stikstof-aanpak onvoldoende, natuur ernstig bedreigd

In dit artikel:

Een nieuw rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), RIVM en Wageningen University onderzoekt de effectiviteit van het Nederlandse beleid om stikstofuitstoot terug te dringen en Natura 2000-gebieden te herstellen. Het onderzoek, voor de tweede keer uitgevoerd op verzoek van het ministerie van LVVN (voorheen LNV), beoordeelt het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN) uit 2022 en het opvolgende beleid. Conclusie: ondanks afnames blijft op veel plekken meer stikstof neerdalen dan de natuur aankan.

Belangrijkste bevindingen:
- Tussen 2005 en 2023 is de stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden met ongeveer 32% gedaald, maar dat is niet genoeg om hersteldoelen te halen.
- Ongeveer de helft van de stikstof die in deze gebieden terechtkomt, komt uit de landbouw; verkeer en vervoer dragen circa 12% bij, industrie circa 2% en ongeveer een derde is afkomstig uit het buitenland.
- De grootste reductie is bereikt via beëindigingsregelingen in de landbouw (uitkoop van boeren). Andere landbouwinnovaties en maatregelen blijken voorlopig minder effectief of onvoldoende uitgewerkt na vijf jaar.
- Maatregelen in verkeer, bouw en industrie zijn grotendeels uitgevoerd en dragen bij aan de daling.

PBL-directeur Marko Hekkert benadrukt dat droogte en verdroging naast stikstof een belangrijke belemmering vormen voor natuurherstel: hogere waterstanden en natte omstandigheden zijn nodig om herstelprocessen op gang te brengen. Ook is er volgens hem meer en beter verbonden natuurruimte nodig: grotere en gekoppelde natuurgebieden vergroten de robuustheid en maken het voor soorten makkelijker om zich te verplaatsen. Het rapport wijst er ook op dat de leefomstandigheden voor ongeveer de helft van de soorten (zoals bepaalde insecten en vogels) nog niet op orde zijn, wat zorgelijk is.

Tegelijkertijd signaleren de onderzoekers een gestarte daling van depositie en minder binnenkomende stikstof uit het buitenland, maar het rapport waarschuwt dat er systemische veranderingen en aanvullende maatregelen nodig zijn om daadwerkelijk herstel van de natuur te realiseren.