Belangenclubs waarschuwen voor zaaddonoroproepen: 'Mijne had al 50 kinderen'
In dit artikel:
Online marktplaatsen voor spermadonatie blijken een ongereguleerd en daardoor risicovol gebied, waarschuwen belangenorganisaties na onderzoek van NU.nl. In tegenstelling tot klinieken en ziekenhuizen, waar een richtlijn geldt dat een donor niet aan meer dan twaalf gezinnen mag bijdragen, bestaan op het informele internetvoorzieningen geen controles, geen vastgelegde rechten of plichten en geen betrouwbaar register. Daardoor kunnen mannen zich voordoen als ‘kleine’ donor terwijl ze in werkelijkheid mogelijk tientallen nakomelingen hebben; exacte aantallen zijn onduidelijk, maar Stichting Donorkind-voorzitter Ties van der Meer kan alleen al acht namen noemen van zulke massadonoren.
Wensouders zoeken via Facebook, oproepplatforms en besloten groepen naar donoren omdat zij de donor persoonlijk willen leren kennen — met name lesbische stellen en alleenstaande vrouwen noemen dat als reden. Donaties verlopen vaak via zelfinseminatie (zaad in een bekertje dat thuis wordt ingebracht) of door seks, soms op expliciete vraag van de donor. Dat laatste leidde bij twee wensouders, Laura (35) en Femke (36), tot een traumatische ervaring: een man die eerst beweerde slechts enkele donorkinderen te hebben, bleek later vermoedelijk rond de vijftig kinderen te hebben verwekt; zij deden aangifte.
Juridisch is het lastig in te grijpen. Alleen in uitzonderlijke gevallen is een informele massadonor via de rechter gestopt, zoals bij Jonathan Meijer (bekend van de Netflix-docu). De huidige ministeriële houding is sceptisch over een verplicht register voor informele donaties; in 2023 noemde oud-minister Ernst Kuipers een dergelijk register te ingrijpend voor de persoonlijke levenssfeer. Priamos, belangenplatform voor donoren, wijst er bovendien op dat kwaadwillenden moeilijk zijn te bestrijden met registers alleen.
Organisaties zoals Stichting Donorkind, Meer dan Gewenst, Priamos en Fiom pleiten niet tegen informeel donorschap zelf, maar benadrukken dat wensouders streng moeten screenen. Hun advies: neem de tijd, bouw een relatie op met de donor, ontmoet familie en vrienden, schakel een familierechtadvocaat en een deskundige begeleider in en leg afspraken vast. Meer dan Gewenst ontwikkelde zelfs een vragenspel met meer dan honderd vragen om de donor grondig te leren kennen en afspraken over rol en contact vast te leggen. Doel is niet alleen misbruik voorkomen, maar ook waarborgen dat het kind later weet wie zijn of haar biologische vader is.
Kortom: online donoren kunnen een oplossing lijken, maar zonder zorgvuldige voorbereiding en juridische afspraken lopen wensouders en toekomstige kinderen risico’s.