Belang vast contract nog vaak onderschat: 'Nieuwe factor in mate van ongelijkheid'

In dit artikel:

Onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (Nidi) en de Rijksuniversiteit Groningen laat zien dat het krijgen van een vast arbeidscontract ingrijpende gevolgen heeft voor levenskeuzes van jongvolwassenen in Nederland — vooral voor vrouwen. Veel mensen starten met tijdelijke contracten; CBS-cijfers tonen dat ongeveer een derde van 23‑jarigen een vaste aanstelling heeft, tegenover 65 procent van de 35‑jarigen.

Lonneke van den Berg en collega’s vonden een duidelijke samenhang tussen vaste banen en het besluit om kinderen te krijgen. Zowel mannen als vrouwen wachten vaker met ouderschap tot na het verkrijgen van financiële zekerheid, maar bij vrouwen is het effect veel sterker: vanaf ongeveer 27 jaar worden vrouwen met een vaste aanstelling vaker moeder dan leeftijdsgenoten zonder vaste baan, met een opvallende piek in het eerste jaar na het contract.

De grotere behoefte aan zekerheid hangt samen met loonverschillen en de gevolgen van het ouderschap: het CBS berekende in 2025 dat vrouwen gemiddeld 10,5 procent minder per uur verdienen dan mannen, en na een geboorte dalen vrouweninkomens vaak door deeltijdwerk en loopbaanonderbrekingen. Daardoor is een vaste baan voor vrouwen extra belangrijk voordat ze aan kinderen beginnen.

Ook de woningmarkt speelt mee: stijgende huizenprijzen en het moeilijk verkrijgen van een gezinsvriendelijke woning remmen de kinderwens. Veel jongvolwassenen met tijdelijke contracten voelen zich daardoor vastzitten en rapporteren meer zorgen en lager welzijn. Ten slotte vergroot de verdeling van vaste contracten de ongelijkheid: hogeropgeleiden en jongeren met vermogende ouders hebben vaker zekerheid, waardoor arbeidsvormen bijdragen aan verschillen in kansen en levensloopkeuzes.