Beide vervuilende kooks- en gasfabrieken van Tata moeten dicht. Of het bedrijf in problemen komt, hangt af van de haast die er wordt gemaakt
In dit artikel:
Tata Steel in IJmuiden staat onder druk omdat toezichthouder Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en vergunningverlener provincie Noord-Holland voorbereidingen hebben aangekondigd om de vergunningen van beide kooks- en gasfabrieken in te trekken. In een brief van 23 april stelde de omgevingsdienst dat beide fabrieken structureel milieu- en gezondheidsnormen overschrijden door uitstoot van ‘zeer zorgwekkende stoffen’ zoals PAK’s, benzeen en zware metalen (lood, nikkel, zink). De maatregelen betekenen niet dat de productie meteen stopt; er wordt onderzocht welke termijn voor een veilige en verantwoorde afbouw redelijk is.
De zaak escaleerde vorige week: het Indiase moederbedrijf Tata Steel Limited voegde bij de gepubliceerde jaarcijfers een continuïteitswaarschuwing toe, omdat de brief van de omgevingsdienst onzekerheid creëert over de voortzetting van de IJmuidense activiteiten. In gesprekken met analisten gaven topbestuurders aan dat de accountant had aangedrongen op die waarschuwing omdat er in de brief geen sluitingsdatum stond. Tata stelt zelf minimaal twaalf maanden nodig te hebben om beide kooks- en gasfabrieken veilig te sluiten en processen aan te passen; tegelijkertijd erkenden zij dat de kooksproductie later eventueel kan worden geïmporteerd, onder meer uit India.
De kooks- en gasfabrieken staan al ongeveer drie jaar onder verscherpt toezicht vanwege herhaalde overtredingen; sinds eind 2024 zijn er dwangsommen opgelegd. Voor één fabriek is de maximale dwangsom (ruim €17 mln) bereikt, voor de ander is tot nu toe €3,2 mln geïnd. Naast gezondheidsrisico’s zijn er ook productietechnische gevolgen: kooks zijn essentieel voor de hoogovens en de fabrieken leveren daarnaast warmte aan andere procesdelen. Een vroegtijdige sluiting kan daardoor de hele staalproductie in IJmuiden in gevaar brengen.
Dit dreigt de lopende plannen voor vergroening niet direct te blokkeren, omdat de beoogde elektrische vlamboogovens (EAF) voor recycling van schroot geen kooks behoeven. Tata en de Nederlandse overheid voeren nog maatwerkonderhandelingen over het vergroeningsplan, waarbij eerder een intentie was om tot €2 mrd staatssteun en €4 mrd investering van het bedrijf te regelen; een definitieve overeenkomst zou later dit jaar volgen. Tata’s leiding waarschuwde echter dat onduidelijke en strengere Nederlandse milieuregels vergeleken met Europa investeringsbeslissingen bemoeilijken: “Dit zal eerst opgelost moeten worden,” aldus financieel directeur Koushik Chatterjee over de noodzaak van regelgevende helderheid.
Financieel had de verslechterde berichtgeving meteen effect: de beurskoers van het Indiase moederbedrijf daalde ruim 3%. Tata Steel Nederland rapporteerde vorig jaar een nettoverlies van €206 mln (bij een verdubbelde operationele winst van €268 mln), deels door hoge reorganisatiekosten. De ontwikkeling rond de vergunningen zet bedrijf, medewerkers en regionale economie onder spanning en dwingt tot keuzes tussen snelle gezondheidsmaatregelen en het waarborgen van veilige, technisch haalbare overgangsprocessen.