Begrip voor arts die vrouwen met eigen sperma bevruchtte: 'Het was een andere tijd'
In dit artikel:
De onthullingen over misbruik van donorzaad zetten een nieuwe stap: naast bekende gevallen van Jan Karbaat (Medisch Centrum Bijdorp, ongeveer 100 kinderen), Jan Wildschut (Sophia Ziekenhuis, zeker 47 kinderen) en Jos Beek (Elisabeth Ziekenhuis, ten minste 41 kinderen) is nu ook een Arnhemse gynaecoloog in beeld. Arts Alex Schmoutziguer blijkt de biologische vader van minimaal zestien kinderen van patiënten; hij is momenteel 85 en draagt een erfelijke aandoening. Ziekenhuis Rijnstate roept mensen die bij hem in behandeling waren op zich te melden, omdat men vermoedt dat er meer donorkinderen zijn.
Rijnstate liet een onderzoek doen naar kunstmatige inseminatie in het ziekenhuis; hoogleraar Jan Kremer (Radboudumc) voerde dat onderzoek uit en plaatst de praktijken van de jaren 70 en 80 in historisch perspectief. Destijds bestond nauwelijks regelgeving, was invriezen van sperma niet gebruikelijk en was DNA-onderzoek onbekend; anonieme donatie was de norm, waardoor misstanden makkelijker onopgemerkt bleven. Volgens Kremer sprong Schmoutziguer mogelijk bij wanneer aangewezen donoren niet verschenen, en de arts werkt mee aan het onderzoek en leverde DNA af.
Kremer waarschuwt dat een al te rigide maatschappelijke veroordeling schadelijk kan zijn voor de donorkinderen en hun ouders, en roept donoren uit die periode op hun DNA beschikbaar te stellen zodat belangstellenden familiebanden kunnen achterhalen. Sinds 2004 is anonieme donatie in Nederland verboden omdat het niet in het belang van het kind zou zijn.
Stichting Donorkind-voorzitter Ties van der Meer erkent dat de artsen vaak uit hulpvaardigheid handelden, maar benadrukt dat er ernstige fouten zijn gemaakt: men dacht toen vooral in medische termen en hield onvoldoende rekening met de lange termijngevolgen. Van der Meer pleit ervoor dat overheid, klinieken en betrokken artsen verantwoordelijkheid nemen door donorkinderen en hun ouders te ondersteunen — zowel psychologisch als medisch, bijvoorbeeld als sprake is van aangeboren risico’s die door een biologische vader zijn doorgegeven.