Bedrijven: omarm de verbeeldingskracht van kunstenaars

In dit artikel:

Kunstenaars kunnen bedrijven en overheden helpen om complexe maatschappelijke en organisatorische problemen vanuit een onverwachte hoek te bekijken. Dat is volgens de auteur extra belangrijk in een tijd waarin AI en standaardoplossingen de diversiteit en originaliteit van ideeën kunnen beperken. Toch maakt vooral het bedrijfsleven nog weinig gebruik van artistieke verbeeldingskracht.

Een voorbeeld is Yuri Veermans project *All Cops Are*, dat hij samen met de politie ontwikkelde. Voorbijgangers observeren agenten in uniform en burger en vertellen wat hun opvalt. Die observaties vormen het vertrekpunt voor gesprekken over beeldvorming en de relatie tussen politie en samenleving. Bij Rabobank liet kunstenaar Carlijn Kingma met haar werk *Het waterwerk van ons geld* het financiële systeem zien als een groot bouwsel. Het kunstwerk leidde binnen de bank tot gesprekken die verder gingen dan de afzonderlijke specialismen van de betrokken medewerkers.

Ook de overheid zet kunstenaars in. Vier ministeries zoeken creatieve makers die drie maanden lang met ambtenaren hardnekkige patronen onderzoeken en zichtbaar proberen te maken hoe die kunnen worden doorbroken. Bouwbedrijf Heijmans werkt daarnaast samen met Joep van Lieshout. Zijn tentoonstelling *Sanitas Futurum*, over mogelijke vormen van toekomstige gezondheidszorg, komt begin volgend jaar naar het hoofdkantoor in Rosmalen en moet daar gesprekken stimuleren over het ontwerpen en bouwen van zorginstellingen.

Samenwerking tussen kunstenaars en organisaties verloopt niet vanzelf. Bedrijven zoeken vaak snel een concrete oplossing en sturen op rendement, terwijl kunstenaars juist tijd nemen om een probleem te onderzoeken en de onderliggende betekenis bloot te leggen. Bemiddelaars zoals Waag Futurelab, de Dutch Design Foundation en engage Rotterdam proberen die kloof te overbruggen. Zo ontwierp Superuse Studios voor Vattenfall een tiny house uit het motorblok van een afgedankte windmolen.

Volgens engage Rotterdam moet de vraag uit de organisatie zelf komen en moeten bedrijven begrijpen welke waarde een kunstenaar toevoegt. Een actueel voorbeeld is personeelstekort en de toenemende uitval door psychische klachten. Waar een HR-manager vooral data over verzuim onderzoekt, gebruikt kunstenaar Monice Janson een typografisch werk om gesprekken over onderlinge vertrouwelijkheid en organisatiepatronen op gang te brengen.

De Finse kunstenaar Pilvi Takala liet bij Deloitte met haar performance *The Trainee* zien hoe ontregelend kunst kan werken. Door als stagiaire langdurig niets te doen en een dag in de lift te zitten, stelde ze ideeën over productiviteit, efficiëntie en sociale normen ter discussie. Zulke interventies bieden niet direct een kant-en-klaar antwoord, maar kunnen wel vastgeroeste denkpatronen openbreken. Daarom pleit de auteur ervoor dat vooral bedrijven kunstenaars vaker en serieuzer inzetten.