Bedrijven kiezen bij personeelstekort vaker voor AI dan voor hoger loon
In dit artikel:
Nederlandse bedrijven pakken personeelstekorten steeds vaker aan met technologie in plaats van met hogere lonen of flexibeler werk. Uit onderzoek van het CBS blijkt dat automatisering — van robotisering tot AI-ondersteuning — inmiddels de meest genoemde maatregel is: voor bijna de helft van de bedrijven met een tekort is dit de belangrijkste stap, en in april 2026 gaf 30 procent van alle bedrijven aan vanwege personeelstekort extra te investeren in automatisering. Een jaar eerder lag de nadruk nog meer op verbeterde arbeidsvoorwaarden.
De verschuiving is breed zichtbaar, vooral bij grotere ondernemingen en in de sector informatie en communicatie; in cultuur, sport en recreatie daalt het aandeel dat kiest voor automatisering. Tegelijk neemt de krapte op de arbeidsmarkt wel iets af, maar de druk om efficiënter te werken blijft groot. UvA-hoogleraar Henk Volberda noemt de situatie een "productiviteitsparadox": bedrijven investeren flink in AI en robotica, maar dat vertaalt zich nog niet direct in hogere productiviteit. Nieuwe technologieën vereisen een inwerktijd; werknemers moeten leren samenwerken met tools, waardoor productiviteit aanvankelijk kan tegenvallen.
Op de korte termijn leidt automatisering vooral tot vervanging van standaardiseerbare taken — administratie, kantoorwerk, callcenters en postverwerking — terwijl complexere, creatieve en handmatige taken menselijk blijven. Robotisering kan direct banen laten verdwijnen, maar AI wordt nu vaker ingezet om mensen te ondersteunen, bijvoorbeeld in juridische dienstverlening en accountancy. Dat verandert takenpakket en werkintensiteit: sommige werknemers kunnen zwaarder belast worden of vastlopen als taken te complex worden. Volberda waarschuwt dat de overstap niet vanzelf gaat; mensen moeten vaardigheden ontwikkelen om effectief met AI te werken.
Automatisering hoeft niet per se tot netto verlies van banen te leiden; nieuwe functies ontstaan, zoals AI-specialisten, bigdataspecialisten en droneverkeersleiders. Tegelijk kan de transitie ongelijkheid op de arbeidsmarkt vergroten: hogeropgeleiden schakelen meestal makkelijker om dan werknemers met minder digitale vaardigheden.
Voor consumenten kunnen efficiencywinst en lagere kosten volgen, maar dienstverlening kan ook onpersoonlijker worden — klanten weten soms niet of ze met een mens of een bot spreken. Prijsdalingen zijn geen vanzelfsprekendheid: AI brengt ook kosten met zich mee (data, datacenters, energie), al denkt Volberda dat op termijn automatisering prijsdruk kan geven. Het CBS meldt dat ruim driekwart van ondernemers maatregelen neemt om productiviteit te verhogen; investeren in technologie staat bovenaan die lijst.