Bassiehof - Een Quote 500-lid met kwart miljard beïnvloedt onze verkiezingen en Pieter Heerma (CDA) vindt het prima

In dit artikel:

In een kritische bijdrage staat de financiering van maatschappelijke organisatie Voor Ons Nederland (VON) centraal. De SP liet de Tweede Kamer vorige week weten alsnog vóór een BBB-motie te hebben willen stemmen. Die motie vroeg minister Pieter Heerma (CDA) om voorstellen te doen voor meer inzicht in de financiering van organisaties als VON, Stichting Weerbare Democratie en Stichting Democratie Monitor, maar kreeg ondanks de steun van de SP geen meerderheid.

VON werd opgericht door oud-VVD’er Klaas Dijkhoff, communicatiestrateeg Bas Erlings en de Belgische gedragspsycholoog Tom de Bruyne. De drie leiden ook lobby- en pr-bureau SUE & The Alchemists. Volgens de auteur functioneert VON als een Nederlandse variant van een Amerikaanse super-PAC: een organisatie die buiten politieke partijen om met grote bedragen verkiezingen en het publieke debat probeert te beïnvloeden. Tijdens de afgelopen verkiezingen gaf VON ruim 300.000 euro uit aan televisie- en internetcampagnes. De herkomst van de donaties wordt echter niet openbaar gemaakt.

Daarmee wijkt VON af van de regels voor politieke partijen, die donaties vanaf 1.000 euro moeten melden en per donateur maximaal 100.000 euro mogen ontvangen. Erlings verdedigde de beperkte transparantie in een BNR-podcast en vergeleek VON met goede doelen. De auteur wijst erop dat Amerikaanse super-PAC’s hun rechtstreekse donateurs juist wel moeten registreren en openbaar maken.

De samenstelling van VON’s bestuur en toezicht voedt volgens de bijdrage vragen over mogelijke belangenverstrengeling. In het bestuur zitten Dijkhoff, Erlings en D66’er Marietje Schaake. In de raad van toezicht zit onder anderen Quote 500-ondernemer Frank van Gool, die zijn vermogen opbouwde met arbeidsmigrantenuitzendbureau OTTO Work Force en zich nu bezighoudt met huisvesting voor arbeidsmigranten. Oud-ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers, die voor OTTO werkt, maakt deel uit van het aanbevelingscomité. Ook heeft Erlings mediabanden via zijn BNR-podcast.

Tijdens een commissiedebat ondervroegen JA21-Kamerlid Ranjith Clemminck en PVV-Kamervoorzitter Martin Bosma minister Heerma over de financiële openheid van VON. Door een verlengd eerste boekjaar hoeft de stichting haar financiële ANBI-verantwoording volgens de bijdrage pas uiterlijk 30 juni 2027 te publiceren, na de Provinciale Statenverkiezingen. Ook dan zouden afzonderlijke donateurs niet hoeven te worden genoemd.

Heerma schrijft in een vrijdag naar de Kamer gestuurde nota dat Nederland juridisch aanvullende regels voor campagnefinanciering kan invoeren, maar dat het kabinet daar voorlopig van afziet. Het wil Europese regels zo veel mogelijk één op één overnemen en geen strengere nationale regels toevoegen. Dat is volgens de auteur dus een politieke keuze, geen verplichting vanuit Brussel.

De BBB-motie werd gesteund door de SP, maar eerder verworpen met tegenstemmen van onder meer D66, VVD, PRO, CDA, ChristenUnie, Partij voor de Dieren en Volt, samen 93 zetels. Tijdens de komende behandeling van Heerma’s begroting zal de kwestie naar verwachting opnieuw aan de orde komen.