Bajescrisis dreigt nóg erger te worden: kabinet komt voor de zomer met 'actieplan' vol 'keuzes'

In dit artikel:

Nieuwe berekeningen van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) laten zien dat het Nederlandse gevangeniswezen op korte en lange termijn ernstige capaciteitsproblemen krijgt. Al in het najaar van 2026 kan een tekort van zo’n 265 cellen ontstaan; op de langere termijn loopt dat tekort volgens de prognoses op tot ongeveer 1.700 plaatsen in 2036. Bovendien dreigt nog eens circa 3.000 plekken weg te vallen als noodzakelijke renovaties niet op tijd worden uitgevoerd.

Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Gevangeniswezen) zegt dat het kabinet voor de zomer met een actieplan komt waarin keuzes gemaakt moeten worden over de instroom en uitstroom van gedetineerden. Het kabinet stelt wel extra geld beschikbaar: vanaf 2027 structureel €75 miljoen, en vanaf 2028 structureel €100 miljoen bovenop het DJI‑budget van ongeveer €1,6 miljard, bedoeld om capaciteit te behouden en waar mogelijk uit te breiden.

De huidige noodmaatregelen — meerpersoonscellen, hogere bezettingsgraad en het terughoudender oproepen van ‘zelfmelders’ (personen die thuis wachten op de oproep om hun straf te beginnen) — blijven nodig omdat de bezetting in reguliere mannengevangenissen al boven de 99% ligt. Er zijn zorgen dat de circa 2.800 zelfmelders met samen zo’n 560 resterende celjaren hun straffen zien verjaren als er niet wordt ingegrepen.

Kamerleden Joost Sneller (D66) en Jeltje Straatman (CDA) willen dit jaar een wetsvoorstel voor grotere inzet van enkelbanden indienen. Of zo’n maatregel een meerderheid krijgt is onzeker: VVD is fel tegen en partijen als ChristenUnie en SP hebben bedenkingen bij structureel opleggen door de rechter.