Diplomatieke rel Nederland en Iran na inbeslagname bagage diplomaat in Teheran

In dit artikel:

Op 28 januari heeft Iran op de luchthaven Imam Khomeini in Teheran de diplomatieke bagage van een Nederlandse gezant in beslag genomen, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Den Haag spreekt van een schending van het Weens Verdrag over diplomatiek verkeer en heeft de Iraanse ambassadeur opgeroepen voor uitleg. Nederland vroeg Iran via diplomatieke kanalen om onmiddellijke teruggave van de zending; onlangs verschenen videobeelden in Iraanse media van het incident, waarop het ministerie aangeeft dat die openbaarmaking de stilte doorbreekt en aanleiding is voor het gesprek met de ambassadeur.

Iraanse berichtgeving stelde dat in de koffer van André van Wiggen — volgens Iran de nummer twee van de Nederlandse ambassade — draagbare Starlink-apparatuur, satelliettelefoons en andere communicatieapparatuur waren aangetroffen nadat hij weigerde zijn bagage te laten scannen. Buitenlandse Zaken zegt dat die weergave feitelijk onjuist is en doet uit privacyoverwegingen geen nadere mededelingen over identiteit of de inhoud van de zending, omdat het om een diplomatieke zending gaat die onder het Weens Verdrag valt.

Oud-diplomaat Nikolaos van Dam legt uit dat een ontvangend land een diplomatieke zending niet mag openen zonder toestemming; alleen bij ernstige aanwijzingen mag opening worden gevraagd en dan met aanwezigheid van een vertegenwoordiger van de zendstaat. Volgens Van Dam was het meenemen van communicatiemiddelen op zich niet per se in strijd met regels, mits die uitsluitend voor officieel ambassadegebruik bedoeld waren en niet voor overdracht aan derden.

De zaak speelt tegen de achtergrond van een Iraanse regelgeving die bezit en gebruik van satellietinternetapparatuur, zoals Starlink, verbiedt en zwaar bestraft. Sinds de dodelijke demonstraties in januari zijn er vaker invallen en inbeslagnames van dergelijke apparatuur geweest. Ook speelt de zaak in een breder regionaal spanningsveld: de Verenigde Staten bouwt militair vermogen in de regio uit en er staan nieuwe gesprekken tussen Amerikaanse en Iraanse vertegenwoordigers gepland over regionale veiligheid en nucleaire kwesties.