Autoriteit Persoonsgegevens roept kabinet op tot actie rond AI; „Liever gisteren dan vandaag"
In dit artikel:
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwt dat Nederland tekortschiet in toezicht en handhaving van bestaande regels rond AI en algoritmes, juist nu de risico’s volgens de toezichthouder toenemen. In een recent rapport vertaalt de AP die risico’s in een AI-Impactbarometer met negen meetpunten; vier daarvan staan inmiddels op rood — een verdubbeling ten opzichte van de vorige meting.
De AP signaleert concrete gevaren: manipulatie van democratische processen, afhankelijkheid van overheidsorganisaties van commerciële AI-aanbieders, deepfakes en psychische schade door chatbots. Voorbeelden die worden genoemd zijn foutieve stemhulpen gemaakt met chatbots, het omstreden model Grok waarmee misbruik van persoonsafbeeldingen mogelijk was, en het gebruik van AI in personeelsprocessen (zoals bij vacatures en cv’s). Ook het risicovolle recidiverisico-systeem OxRec, dat door de reclassering wordt gebruikt en in het algoritmeregister staat, illustreert de noodzaak van streng toezicht.
Formeel bestaat er al een kader: de Europese AI-verordening (AI Act) legt verplichtingen op aan ontwikkelaars en gebruikers om burgers te beschermen. Volgens de AP is Nederland echter achtergebleven bij de uitvoering: nationale toezichthouders zoals de AP hebben nog geen mandaat of middelen gekregen om overtredingen rond AI effectief te bestraffen of te corrigeren. Daardoor blijft handhaving een papieren werkelijkheid en wordt toezicht steeds lastiger naarmate AI zich verder verspreidt.
De oproep van de AP is dan ook aan het huidige kabinet en specifiek aan staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit): haast met besluiten en implementatie van de wetgeving is dringend nodig — liever “gisteren dan vandaag”, aldus de woordvoerder. Dat staat in contrast met het coalitieakkoord, waarin versterking van AI-adoptie, -geletterdheid en het economische belang van AI werd benoemd, maar zonder dat de afgelopen kabinetten de noodzakelijke uitvoeringsstappen namen.
Kortom: de AP eist snelle actie om wettelijke instrumenten daadwerkelijk in te richten en te handhaven, zodat de risico’s van AI voor burgers en de overheid beheersbaar blijven.