Australische onderzoeker: Verbod op sociale media heeft wel degelijk effect

In dit artikel:

Australië verbood per 10 december 2025 als eerste land sociale media voor jongeren onder de 16 jaar, uit bezorgdheid over depressie, verslaving en concentratieproblemen die met die platforms worden verbonden. Dr. Susan Sawyer, hoogleraar adolescentengezondheid aan de University of Melbourne en onderzoeker bij het Murdoch Children’s Research Institute, volgt de eerste effecten nauwgezet en bespreekt in een interview wat de eerste maanden hebben opgeleverd.

Kort na de invoering bleek uit een tussentijds rapport van de onafhankelijke toezichthouder eSafety Commission dat veel jongeren alsnog toegang hadden: ongeveer zeven op de tien konden nog bij Snapchat, TikTok, Facebook en Instagram, en de helft gebruikte YouTube. De praktijk toont dat leeftijdscontrole de zwakke schakel is: bedrijven lieten jongeren met meerdere pogingen via AI-gezichtsverificatie alsnog accounts openen. Hoewel de wet niet vastlegde welke verificatiemethoden verplicht zijn, had het systeem bij mislukte pogingen veel strenger moeten reageren. De eSafety Commission is daarom techbedrijven nader gaan onderzoeken.

Sawyer stelt dat het verbod nooit bedoeld was om meteen alle jongeren te ontkoppelen; ze had een geleidelijke invoering verwacht. Belangrijke lessen uit de beginfase zijn dat platforms robuustere leeftijdsverificatie moeten implementeren, dat bedrijven het melden van overtredingen toegankelijker moeten maken voor ouders, en dat toezichthouders harde eisen moeten afdwingen — boetes alleen wegen immers niet op tegen de enorme winsten van grote techbedrijven, maar reputatieschade kan wél pijn doen.

Ze voorziet vooral effect op jongere kinderen die nog geen account hebben: ouders krijgen met de wet een instrument om gesprekken te voeren over een geschikte debuutleeftijd voor sociale media. Tegelijk waarschuwt ze tegen het al te snel afschrijven van het Australische experiment; de publieke boodschap dat het “niet werkt” kan de druk op ouders verminderen terwijl hun rol juist essentieel is.

Internationaal groeit de belangstelling. Sawyer nam deel aan rondetafels in Nieuw-Zeeland en sprak ook met groepen uit Canada, India en Italië. Ze pleit voor gespecialiseerde toezichthouders zoals de eSafety Commission die beter uitgerust zijn om tegen techbedrijven op te treden. Ze verzet zich tegen gelaagde uitzonderingen zoals Frankrijk voor 14-jarigen met ouderlijke toestemming: een verbod moet consequent zijn. Digitale geletterdheid ziet ze als nuttig, maar onvoldoende en risico’s ongelijkheid: scholing bereikt vaak kinderen uit beter gesitueerde gezinnen eerder.

Samenvattend vindt Sawyer regulering onvermijdelijk vanwege algoritmische verslavingsmechanismen; de discussie gaat vooral over de juiste minimumleeftijd en welke mix van wetgeving, toezicht, onderwijs en ouderbetrokkenheid het meest effectief en rechtvaardig is.