Auschwitz-overlevende Edith Eger (98) danste voor Mengele, maar bleef niet in het verleden hangen

In dit artikel:

Edith Eger (1927–2020) werd wereldwijd bekend door haar memoires De keuze, haar eerste boek dat ze op hoge leeftijd publiceerde. Geboren in Slowakije en opgegroeid in Hongarije, werd ze in 1944 op 16‑jarige leeftijd met haar ouders en zussen gedeporteerd naar Auschwitz. Bij aankomst voerde Josef Mengele de selectie uit; Eger zag haar moeder meteen naar de gaskamer worden gestuurd en verloor haar daarna voorgoed. Dankzij haar jarenlange ballettraining moest ze later voor Mengele dansen en werd ze zijn persoonlijke ballerina, een daad die haar tijdelijk extra voedsel en overlevingskansen gaf. Ze maakte de bevrijding mee in Mauthausen mee en werd door een Amerikaanse soldaat ontdekt tussen stapels doden.

Na de oorlog emigreerde Eger naar de Verenigde Staten, waar ze psychologie studeerde en jarenlang trauma‑patiënten behandelde. Ze werkte zowel in individuele therapie als met groepen — onder meer sprak ze tot duizenden bemanningsleden van het vliegdekschip USS Nimitz over omgaan met oorlogservaringen. Beroemde collega’s als Philip Zimbardo prezen haar vermogen om van persoonlijk leed een weg naar herstel te maken.

Centrale thema’s in haar werk zijn keuzevrijheid en vergeving: je kunt de geleden schade niet terugdraaien, maar wel besluiten hoe je daarmee leeft en of je vasthoudt aan een slachtofferrol. Rabbijn Jonathan Sacks benadrukte dat Eger liet zien hoe iemand uit de “gevangenis van het verleden” kan ontsnappen door hoop en vergeving te koesteren. Voor Eger zelf was haat onverenigbaar met vrijheid; wie blijft haten, blijf volgens haar gevangen.