Assen ziet goede buur en suikeroom vertrekken: 'Komst NAM één van de mooiste geschenken die de stad ooit heeft gehad'

In dit artikel:

Na 58 jaar vertrekt de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) uit Assen — een vertrek dat voelt als het afscheid van een lokale instituut. De oliemaatschappij vestigde in 1968 haar hoofdkantoor van Oldenzaal naar de rand van Assen en bouwde sindsdien een diepgewortelde band met de stad: economische impuls, grote donaties aan culturele projecten (zoals het Drents Museum en De Nieuwe Kolk), en een reputatie als gewilde werkgever.

De komst van NAM veranderde Assen structureel. In de jaren zeventig groeide de gemeente snel; het inwonertal steeg boven de 40.000 en duizenden hoogopgeleide technici en ingenieurs vestigden zich in en rond de stad. De lokale arbeidsmarkt kreeg een forse impuls — leveranciers en dienstverlening profiteerden mee — en er zijn herinneringen dat elke baan bij NAM meerdere banen elders opleverde. Wijkuitbreidingen zoals Sluisdennen en Marsdijk en experimentele woningbouwprojecten vlakbij het kantoor laten nog steeds NAM-sporen zien in het stedelijke landschap. In 1989 verrezen een nieuw, imposant kantoor naast het oude pand; het gebouw heeft later de status van provinciaal monument gekregen.

Economisch en sociaal had NAM een rol als weldoener: van luxehandel en horeca die floreerden door de hogere koopkracht van werknemers tot sponsoring van sportverenigingen en kleinschalige werkgelegenheidsprojecten. De organisatie profileerde zich consequent als ‘nabuurschap’ — een suikeroom die investeerde in zowel grote culturele projecten als lokale initiatieven. Op het hoogtepunt leverde de aantrekkingskracht van de firma jaarlijks tienduizenden spontane sollicitaties op.

Tegelijkertijd was er ook kritiek, hoewel die in Assen veel minder fel was dan in Groningen. Lokale geoloog en PvdA-Statenlid Meent van der Sluis wees al in de jaren tachtig op verbanden tussen gaswinning en bevingen, na een aardbeving op Tweede Kerstdag 1986. Destijds werd zijn kritiek afgewimpeld, maar later erkende NAM de link tussen winning en aardbevingen. De affaire in Groningen en de discussie rond de herstart van oliewinning in Schoonebeek leidde tot meer waakzaamheid en vergeleken met die regio nam ook in Assen het wantrouwen toe wanneer NAM gas wilde winnen uit kleine velden rond de stad.

Toen NAM vijf jaar geleden aankondigde op termijn te vertrekken, klonken in de lokale politiek verontruste geluiden. Het college benadrukte in januari 2026 het belang van NAM voor werkgelegenheid en de langdurige relatie met de gemeente, maar inspanningen om het bedrijf binnen de gemeentegrenzen te houden bleken niet genoeg.

Het vertrek van NAM in 2026 markeert het einde van een tijdperk: economisch verlies, minder directe sponsoring en het wegvallen van een werkgever die jarenlang deel uitmaakte van het sociale weefsel van Assen. Voor veel Assernaren blijft NAM echter herinnerd als de ‘suikeroom’ die de stad mede vormgaf, ook al ging die rol in latere decennia gepaard met toenemende zorgen over de gevolgen van winning.