Doen alsof je lhbti'er bent voor verblijfsvergunning: 'Bewijzen is complex'

In dit artikel:

Een BBC-onderzoek onthult dat bepaalde juristen en migratieadviseurs in het Verenigd Koninkrijk asielprocedures manipuleren door overstayers (mensen met verlopen studenten-, werk- of toeristenvisum) valse verhalen en vervalste bewijsstukken te leveren. Advocaten en adviseurs geven klanten kant-en-klare dekkingsverhalen, vervalste brieven, foto’s en medische rapporten, en instrueren hen om asiel aan te vragen met het argument dat zij als lhbtiq+ personen gevaar lopen bij terugkeer. Volgens de BBC wordt dit grootschalig uitgebuit en vragen de betrokken adviseurs daarvoor vaak duizenden ponden. Undercoverjournalisten kregen voorbeelden te horen van adviezen zoals het later laten overkomen van een partner en die vervolgens een geënsceneerde lesbische aanvraag laten indienen, en van juristen die opschepten al jarenlang valse dossiers te regelen.

De berichtgeving werpt een licht op de praktische en ethische problemen rond homoseksualiteit als asielmotief. In Nederland ligt de bewijslast sterk op de persoonlijke verklaring van de asielzoeker, zegt asieladvocaat Andrea Pool: "Alles staat of valt met hoe goed je kunt verklaren." De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hanteert een uitgebreide werkinstructie voor zaken waarin seksuele oriëntatie of genderidentiteit centraal staat, maar werkt niet met een vaste checklist. De IND beoordeelt vooral iemands persoonlijke ervaringen en checkt of die overeenkomen met de algemene situatie voor lhbtiq+'ers in het land van herkomst. Omdat veel aanvragers uit culturen komen waar over seksualiteit zwijgen of taboe is, weegt de procedure ook mee dat het voor mensen lastig kan zijn om vrijuit te spreken.

Pool benadrukt dat zorgvuldige voorbereiding en diepgaand gesprek tussen advocaat en cliënt cruciaal zijn: juist het niet kunnen of willen praten over ervaringen kan zelf een legitiem onderdeel van iemands verhaal vormen en hoort in de beoordeling mee te wegen.