Asielopvang en WIA-uitkeringen komende jaren miljarden duurder dan verwacht

In dit artikel:

Het kabinet moet de komende jaren extra geld uittrekken voor asielopvang en WIA-uitkeringen omdat de kosten fors hoger uitvallen dan verwacht. In de voorjaarsnota, die vrijdag naar de Tweede Kamer is gestuurd en tegelijk de financiële vertaling van het net aangetreden coalitieakkoord vormt, staat dat de begroting onder druk staat: het tekort loopt dit jaar op naar 2,5% van het bbp en volgend jaar naar circa 2,9% — nipt onder de EU-grens van 3%.

Minister Eelco Heinen waarschuwt dat de situatie waarschijnlijk eerder zal verslechteren dan verbeteren. De nota bevat concrete bijstellingen: voor WIA-uitkeringen is dit jaar 285 miljoen euro extra nodig, oplopend tot meer dan 1 miljard euro in 2031. De hogere uitgaven hangen samen met een stijgende instroom, vooral door psychische klachten, en vertragingen bij beoordelingen door een tekort aan keuringsartsen. (WIA is de regeling voor werknemers met een arbeidsongeschiktheidsuitkering.)

Ook voor opvang van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen is meer geld vereist; de verwachte instroom is hoger dan eerder gedacht. Asielminister Bart van den Brink riep gemeenten op noodopvang te regelen, wat duurder is dan reguliere locaties — ook plaatsing van statushouders in hotels drukt op de begroting. Daarnaast valt opbrengst uit het afpakken van crimineel vermogen tegen en wordt die post omlaag bijgesteld.

Tegelijk zijn er meevallers: de geraamde zorguitgaven zijn structureel zo’n 800 miljoen lager (ongeveer 1,2 miljard dit jaar) en de belastinginkomsten profiteren van iets sterkere economische groei. Over maatregelen tegen de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten blijft het kabinet terughoudend; Heinen geeft de voorkeur aan gerichte steun en beloofde binnen een maand een overzicht met opties voor de Kamer.