Asiel en migratie, de olifant in de kamer op het progressieve Europafestival
In dit artikel:
9 mei voelde warmer aan dan de dagen ervoor, maar belangrijker was dat het Europadag was. In Rotterdam organiseerde GroenLinks-PvdA — inmiddels omgedoopt tot PRO — een Europafestival in Tropicana, met sprekers uit de Socialisten & Democraten (S&D) en de Groenen. Als Midden-Oostener bezocht ik het evenement met twee vrienden in de hoop ook parlementariërs te spreken en antwoorden te krijgen op onbeantwoorde vragen.
Tropicana, een leegkomend zwemparadijs, was ingericht voor korte sessies over uiteenlopende thema’s. Ik koos voor het debat over “De toekomst van links tegenover het oprukkende extreemrechts”, met activist Chloé Mikolajczak, Bas Eickhout (Groenen/EVA) en Aimen Horch (Groen België). De toon van het panel was in grote lijnen optimistisch: er werd gesproken over een mogelijke omslag en meer moeilijkheden voor extreemrechts richting de verkiezingen in 2029. Chloé legde de nadruk op hoop, straatwerk en het belang van directe communicatie en social media — zij waarschuwde dat extreemrechts op dat vlak beter investeert en eenvoudiger taalgebruik mensen naar zich toe weet te trekken.
Toch bleef er bij mij een dissonant gevoel hangen: recente anti-vluchtelingenrellen in Ter Apel, signalen van samenwerking of toenadering tussen centrumrechtse fracties en extreemrechtse groepen in het Europees Parlement, en de voorgestelde Terugkeerverordening die door critici wordt vergeleken met de Amerikaanse immigratiedienst ICE. Op het podium werd de vraag of centrumrechts en links moeten samenwerken tegen extreemrechts beantwoord met uiteenlopende inzichten: Horch bepleitte een brede linkse coalitie, terwijl Chloé stelde dat centrumrechts al te innig met extreemrechts verbonden is om een positieve wending te verwachten.
Na afloop sprak ik met Maij Marit (S&D/PRO). Ik wees haar op een spanningsveld: S&D reageert fel op de Terugkeerverordening, maar steunde eerder het EU-migratie- en asielpact dat de weg voor zulke maatregelen effende. Marit zei dat asiel niet haar portefeuille is, bevestigde dat van de oude “firewall” weinig over is en benadrukte dat simpelweg centrumrechts bestempelen als “samenwerkend met extreemrechts” niet voldoende mobiliseert; volgens haar werkt het beter om concrete gevolgen te laten zien.
Opvallend was dat asiel en migratie — een van de heetste onderwerpen in Europa — nauwelijks werden besproken tijdens het festival. Het voelde alsof men moeilijke gesprekken vermeed: men sprak over extreemrechts, klimaat, vrouwen- en LHBTIQ+-rechten, Oekraïne en het Midden-Oosten, maar liet het migratievraagstuk grotendeels ongemoeid. Ik vertrok met het gevoel dat moedige, noodzakelijke discussies werden genegeerd en met de hoop dat er nog Europese dagen komen die wél echt aansluiten bij de urgente problemen van het continent.