Asbestdeskundigen: houd speelzand weg bij kinderen, wacht onderzoek niet af
In dit artikel:
Onderzoek van het AD en vervolgonderzoek door RTL Nieuws bij Nomacon laten zien dat veel gekleurd speelzand dat vrij verkrijgbaar is online asbest kan bevatten. Asbestonderzoeker Joram Buissant des Amorie testte twaalf soorten speelzand, gekocht via winkels als Bol.com, AliExpress en Amazon; in zes van die twaalf producten trof hij asbest aan. Het nieuws volgt op incidenten in Australië waar door vondsten tientallen kinderopvanglocaties werden gesloten.
De Nederlandse voedsel- en warenautoriteit NVWA voert een eigen onderzoek en wil pas een verkoopverbod overwegen als daaruit gezondheidsrisico’s blijken. Staatssecretaris Judith Tielen neemt voorlopig ook geen ingrijpende maatregel. Dat terughoudende beleid wordt fel bekritiseerd door asbestexpert David de Vreede van het Expertise Centrum Asbest en Vezels: volgens hem bevatten de besmette zakjes zand tussen de 2 en 5 procent asbest, een hoge concentratie, en gaat het vaak om tremoliet (grijze asbest), dat een relatief groot risico op longkanker geeft. Hij waarschuwt dat herhaaldelijke blootstelling — bijvoorbeeld als het favoriete speelgoed van een kind — de kans op asbestgerelateerde longziekten kan verhogen; onderzoek uit het VK wijst uit dat kinderlongen gevoeliger zijn voor dergelijke schade dan volwassen longen.
Experts benadrukken dat los speelzand gevaarlijker is dan kleef- of slijmproducten, omdat vezels bij los zand makkelijker opwaaien en ingeademd worden. Buissant legt uit dat het zand vaak in China wordt gewonnen door gesteente te vermalen waarin van nature asbest voorkomt. Onder de microscoop is het verschil duidelijk: zandkorrels zijn hoekig, asbestvezels lijken op staafjes met naaldjes.
België reageerde veel sneller: daar werd direct een crisisteam ingericht en werden maatregelen genomen. De Vreede roept Nederland op hetzelfde te doen: een verbod op verkoop of minimaal een dringend advies om speelzand voorlopig niet te gebruiken, onderzoek naar gebruik op scholen en samenwerking met België. De Arbeidsinspectie heeft inmiddels contact gezocht met het expertisecentrum.
Kortom: betaalbaar speelzand dat consumenten online kunnen kopen blijkt in meerdere gevallen asbest te bevatten; deskundigen pleiten voor snelle ingrepen en nader onderzoek om onnodige blootstelling van kinderen te voorkomen.