Artsen laks over bijwerkingen
In dit artikel:
Het Artsen Collectief verwijt Bijwerkingencentrum Lareb dat het tijdens de internationale Bijwerkingenweek vooral consumenten wees op de risico’s van zelfzorgmiddelen, terwijl ernstige bijwerkingen van voorgeschreven medicijnen volgens de organisatie veel te weinig door artsen worden gemeld. Sinds 2007 zijn zorgverleners op grond van artikel 78 van de Geneesmiddelenwet verplicht vermoedelijke ernstige bijwerkingen, waaronder medicijngebruik dat tot een ziekenhuisopname leidt, onmiddellijk aan Lareb door te geven.
Een studie uit 2006 liet zien dat in 2001 slechts ongeveer 1 procent van de medicijngerelateerde ziekenhuisopnamen bij Lareb was gemeld. Het Artsen Collectief onderzocht samen met dataspecialist Wouter Aukema of de situatie sindsdien is verbeterd. Daarvoor werden CBS-gegevens over ziekenhuisopnamen met ICD-10-codes voor ongewenste gevolgen van geneesmiddelen vergeleken met meldingen in de Europese bijwerkingendatabase EudraVigilance, waarin ook Lareb-meldingen zijn opgenomen. In de periode 2013-2023 werden jaarlijks 731 tot 2810 ernstige bijwerkingen met ziekenhuisopname gemeld. Dat kwam volgens de analyse gemiddeld neer op ruim 3 procent van de ziekenhuisopnamen waarbij een bijwerking een rol speelde.
De onderzoekers benadrukken dat deze vergelijking beperkingen heeft: de CBS-codes bewijzen niet altijd dat een geneesmiddel de reden voor de opname was. De gegevens suggereren volgens secretaris Maarten Fornerod echter dat de meldingssituatie nauwelijks is verbeterd. Hij noemt als mogelijke oorzaken dat artsen de wettelijke meldplicht niet kennen, denken dat medische codeurs de melding verzorgen, bijwerkingen moeilijk herkennen of opzien tegen extra administratieve lasten. Volgens het Artsen Collectief ontbreekt bovendien structurele aandacht voor de meldplicht in medische opleidingen.
Ook de handhaving lijkt tekort te schieten. Een zoektocht naar tuchtzaken uit 2013-2023 leverde 41 uitspraken op waarin Lareb werd genoemd; in 25 zaken ging het mede om het niet melden van bijwerkingen. Geen van deze klachten was door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ingediend. De tuchtcolleges verklaarden geen enkele klacht over een gemiste melding gegrond. Het Artsen Collectief pleit daarom voor betere voorlichting, eenvoudiger meldprocedures en een koppeling tussen het elektronisch patiëntendossier en Lareb.
Volgens Fornerod kunnen gemiste meldingen ertoe leiden dat vooral risico’s van nieuwe medicijnen en medicijncombinaties onvoldoende zichtbaar worden. Europese analyses kunnen ontbrekende Nederlandse gegevens deels opvangen, maar blijven afhankelijk van de kwaliteit van meldingen en onvolledige medische literatuur. Hij stelt daarnaast dat de beoordeling van veiligheidssignalen niet volledig transparant is en dat farmaceutische bedrijven invloed kunnen hebben op welke bijwerkingen uiteindelijk als bewezen in bijsluiters terechtkomen. Die laatste kritiek wordt in het artikel aan Fornerod toegeschreven.
Vandaag Inside: Cody Gakpo ziet opvallende overeenkomsten tussen Jürgen Klopp en Xavi Hernández