Arts waarschuwt over vertrek uit HTL Hoogeveen: 'vijf minuten later staat hij buiten'

In dit artikel:

Drie artsen zijn het afgelopen jaar vertrokken bij de Handhaving- en Toezichtlocatie (HTL) in Hoogeveen, zo meldt NRC. Zij hadden ernstige zorgen over de combinatie van verslaving, trauma, psychiatrische problematiek en agressie onder bewoners en over het gebrek aan passende specialistische zorg. Huisarts Marike Ooms kreeg naar eigen zeggen een burn-out nadat zij in één week drie suïcidale bewoners had behandeld. Clara Verbeek zegt dat het werk haar lichamelijk uitputte. Een derde arts, die anoniem bleef, sprak van een onveilige werkomgeving met regelmatig geweld. Zijn waarschuwing dat een verwarde bewoner de locatie snel kan verlaten, is een persoonlijke ervaringsbeschrijving en geen onafhankelijk vastgesteld incidentencijfer.

Volgens Ooms en Verbeek werden bewoners soms toch in de HTL geplaatst ondanks hun medische bezwaren. Zij zeggen dat zij daarbij druk ervoeren van locatiemanagers, de HTL-directie en Gezondheidszorg Asielzoekers (GZA). Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en GZA weerspreken deze voorstelling van zaken. Volgens hen worden negatieve medische adviezen doorgaans gevolgd, al kan het COA daar in uitzonderlijke situaties van afwijken, bijvoorbeeld vanwege de veiligheid. Nieuwe medische informatie kan bovendien leiden tot een herziening van een beoordeling. Het COA neemt uiteindelijk het plaatsingsbesluit.

Sinds 2024 is ernstige psychiatrische problematiek niet meer automatisch een reden om iemand niet in de HTL te plaatsen. Doorslaggevend is sindsdien of de benodigde zorg in de locatie kan worden voortgezet. De beoordeling gebeurt meestal op basis van een medisch dossier, doorgaans op afstand. De vertrokken artsen vragen zich af of die dossiers altijd volledig zijn; GZA zegt dat bij twijfel een fysieke beoordeling plaatsvindt. Tegelijk erkennen COA en GZA dat specialistische psychiatrische behandeling door wachtlijsten geregeld niet of niet tijdig beschikbaar is.

De Inspectie Justitie en Veiligheid waarschuwde eerder voor problemen rond de zorg en veiligheid in de HTL. In een brief van 25 maart 2026, gepubliceerd op 20 april na een bezoek in mei 2025, meldde de Inspectie wel verbeteringen, maar bleef zij bezorgd over de psychiatrische zorg en de positie van medewerkers. COA-medewerkers zijn volgens de Inspectie niet bevoegd en niet toegerust om zelf complexe psychische hulp te verlenen. Scholing en betere samenwerking kunnen dat tekort niet vervangen.

Minister Bart van den Brink heeft al maatregelen aangekondigd en de overgangsperiode voor opname van COA-bewoners in de zwaar beveiligde instelling Veldzicht verlengd tot 1 januari 2027. Veldzicht is echter niet voor iedere bewoner geschikt. Bovendien betekent een psychiatrische aandoening niet automatisch dat iemand gedwongen mag worden opgenomen; daarvoor gelden wettelijke voorwaarden. De HTL is een opvanglocatie met vrijheidsbeperkende maatregelen, geen gevangenis. Een bewoner kan de opvang verlaten, maar verliest dan de bijbehorende opvang en verstrekkingen. Dat neemt de veiligheidsvraag niet weg wanneer iemand verward vertrekt.

De minister meldde verder dat sinds september 2022 ongeveer 4.130 overlastgevende asielzaken met voorrang zijn behandeld. Op 1 februari 2026 was in circa 3.730 zaken een beslissing genomen. Die cijfers betreffen niet alleen Hoogeveen en zeggen niets over het aantal daadwerkelijke uitzettingen. De kern van het artikel is dat de nieuwe signalen van artsen om een concreet antwoord vragen: passende psychiatrische behandeling, veiligheid voor medewerkers en bewoners en duidelijkheid over wat er na een besluit daadwerkelijk gebeurt.