Arnon Grunberg schrijft over 7 oktober: "Mijn zus leeft in Israël met idee dat iedereen tegen Joden is"

In dit artikel:

In zijn nieuwe roman *Himmler in New York* onderzoekt Arnon Grunberg hoe historische schuld, verantwoordelijkheid en een proportionele straf zich tot elkaar verhouden. De aanval van Hamas op Israël van 7 oktober 2023 vormt een belangrijk element in het verhaal.

De hoofdpersoon, H., is een nakomeling van nazileider Heinrich Himmler. Hij woont in New York met zijn zoon en zijn Joodse vrouw. Nadat zij ontdekt dat hij een affaire heeft, vertrekt ze naar haar ouders in Israël. Tijdens een bezoek aan een muziekfestival wordt ze ontvoerd. H. ziet zichzelf als een goede Duitser die, vanwege de lessen uit het verleden, solidair moet zijn met Israël. Die overtuiging komt onder druk te staan wanneer hij zich afvraagt wat ‘nooit meer Auschwitz’ betekent en welke schuld hij zelf draagt. Grunberg stelt daarmee ook de vraag of morele misstappen, zoals liegen of vreemdgaan, ooit een extreme straf kunnen rechtvaardigen.

De roman heeft bovendien een persoonlijke achtergrond. Grunberg groeide op in een Joods gezin; zijn ouders overleefden de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als kind leidde hij naar eigen zeggen een soort dubbelleven: op zaterdag ging hij zowel naar de synagoge als naar de tennisles, zonder die werelden met elkaar te verbinden. Later nam hij afstand van het geloof, maar de betekenis van zijn Joodse identiteit bleef een open vraag.

Zijn zus emigreerde in 1982 naar Israël en leeft daar als orthodoxe Jood op de Westelijke Jordaanoever. Volgens Grunberg werd haar Joodse identiteit bepalend door de geschiedenis van hun ouders. Hoewel broer en zus weinig contact hebben en politieke en religieuze onderwerpen vermijden, vindt Grunberg het belangrijk dat zijn zoon Joodse les krijgt.

*Himmler in New York* verscheen op 3 november bij Nijgh & Van Ditmar en telt 416 pagina’s.