'We bellen nu via de stofzuiger': hoe Russen de censuur omzeilen

In dit artikel:

Alina, een jonge Russische vrouw die op Bali woont, vond een onverwachte route om haar ouders in Moskou te bereiken: via de camera en microfoon van een automatische kattenvoerbak. Omdat veel populaire apps in Rusland geblokkeerd of traag zijn, gebruikte zij het slimme voerstation om videobellen mogelijk te maken — een clip daarvan ging dagenlang viraal onder Russen die nog wel toegang tot Instagram hebben. Anderen melden soortgelijke noodoplossingen, zoals bellen via een robotstofzuiger of een vogelhuisje met camera.

De uitingen duiden op een bredere trend: de Russische overheid verscherpt de digitale controle. Platforms als Instagram, TikTok en Facebook zijn verboden, communicatie-apps en games worden beperkt en zelfs VPN’s raken vaker dichtgedraaid. Moskou probeert burgers over te laten stappen op een Russische app genaamd Max, die volgens critici gemakkelijk af te luisteren is. Bij gedeeltelijke internetstiltes blijven alleen vooraf goedgekeurde sites bereikbaar, waardoor creatieve omwegen ontstaan — van nep-advertenties op Avito om chatgroepen draaiende te houden tot het gebruik van gedeelde Google Spreadsheets door muziekliefhebbers.

De beperkingen treffen niet alleen culturele uitwisseling; ze beïnvloeden ook reguliere diensten: wie probeert buitenlandse nieuwsbronnen of ongeautoriseerde muziek te bereiken, kan tegen problemen aanlopen met banken en andere diensten. Die ingrepen wekken groeiende frustratie; afgelopen maand probeerden mensen in tientallen steden te protesteren, maar de autoriteiten onderdrukten die acties.

De slimme ombouw van alledaagse apparaten laat zien hoe Russen zich aanpassen aan censuur en controle: slim geconstrueerde technologie wordt een praktische brug naar familie en vrienden, zolang officiële kanalen ontoegankelijk of onbetrouwbaar zijn.