Apparaat kapot? Reparatie is de nieuwe norm. 'Onderdelen zijn zo besteld'

In dit artikel:

In de telefoonwinkel GSM Paradise in Rijswijk merken Maurice en Jeffrey Zwalve dat reparatie van smartphones de afgelopen jaren toegankelijker is geworden. Leveranciers bieden vaker originele onderdelen aan, terwijl reparateurs dankzij Europese regels gemakkelijker reparatiehandleidingen kunnen raadplegen. De broers hebben veel onderdelen op voorraad en kunnen ontbrekende exemplaren snel bestellen.

De veranderingen volgen uit aangescherpte Europese ecodesignregels. Sinds 2024 moeten fabrikanten bij hun ontwerp meer rekening houden met de levensduur van apparaten en met reparatie. Voor smartphones en tablets betekent dit onder meer dat onderdelen tegen een redelijke prijs beschikbaar moeten zijn, handleidingen goed vindbaar moeten zijn en onderdelen minder moeilijk bereikbaar mogen worden gemaakt. Ook op het energielabel staat voortaan een reparatie-index, met een score van A tot en met E.

De Consumentenbond noemt de regels een verbetering. Voor smartphones zijn onderdelen en reparatie-informatie volgens de organisatie beter verkrijgbaar dan voor bijvoorbeeld steelstofzuigers, die buiten deze regelgeving vallen. Directeur Sandra Molenaar wil dat meer productgroepen onder dezelfde regels komen te vallen, zodat consumenten ook apparaten als koffiezetapparaten en airfryers vaker laten herstellen in plaats van vervangen.

Toch is een telefoonreparatie niet automatisch eenvoudig. Smartphones worden technisch ingewikkelder, zegt Maurice Zwalve. De betere toegang tot informatie leidt er wel toe dat meer mensen zelf proberen een toestel te herstellen. Volgens de broers blijkt in de winkel geregeld dat een reparatie die in een online video simpel lijkt, in werkelijkheid te lastig is.

Benjamin Sprecher, universitair docent aan de TU Delft en deskundige op het gebied van circulair ontwerp, ziet tekortkomingen in de regelgeving. Een fabrikant kan volgens hem een goed toegankelijk toestel en duidelijke instructies aanbieden, maar alsnog te weinig onderdelen leveren. Ook is onduidelijk wat precies een redelijke prijs voor een onderdeel of reparatie is. Een scherm dat bijna de helft van de nieuwprijs kost, maakt herstel voor consumenten weinig aantrekkelijk.

De Consumentenbond pleit daarnaast voor duidelijkheid over de verwachte levensduur van producten. Fabrikanten zouden vooraf moeten aangeven hoe lang een apparaat hoort mee te gaan, zodat consumenten sterker staan bij een beroep op de wettelijke garantie.

De Europese regels over het recht op reparatie verplichten fabrikanten bovendien om op verzoek herstel aan te bieden in plaats van alleen vervanging, tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn. Nederland heeft de deadline van 31 juli voor invoering niet gehaald. Volgens Sprecher zijn strengere prijsregels en heldere garantietermijnen nodig. Uiteindelijk moeten zowel fabrikanten als consumenten bijdragen: bedrijven moeten reparatie mogelijk maken en klanten moeten bij een defect vaker voor herstel kiezen.