Antidepressiva: geloof de monsterleugen van Big Pharma niet
In dit artikel:
Op Blue Monday (19 januari) wijst het artikel op een breed maatschappelijk probleem: in Nederland gebruiken al jaren ruim een miljoen mensen dagelijks antidepressiva (ongeveer 8% van de bevolking), met een stijgende prevalentie onder jongeren. De auteur voert scherpe kritiek uit op de gangbare uitleg dat depressie een hersenziekte is door een tekort aan serotonine — een uitleg die artsen en psychiaters vaak hanteren en waarmee behandelend voorschrijven van pillen wordt gerechtvaardigd.
De serotinehypothese is volgens de tekst al door veel onderzoek en gezaghebbende instanties ondermijnd. Zo zou een VN‑commentaar uit 2017 en latere wetenschappelijke publicaties (onder andere in The Lancet, 2018, en Molecular Psychiatry, 2022) duidelijk hebben gemaakt dat er geen eenduidig verband is tussen depressie en een serotoninetekort. Desondanks blijven antidepressiva massaal worden voorgeschreven, terwijl er ook veel kritiek is op effectiviteit en bijwerkingen — de auteur noemt onder meer een verhoogd zelfmoordrisico bij jongeren en controversiële associaties met extreem geweld.
Als verklaring voor het aanhoudende gebruik geeft de schrijver meerdere oorzaken: tijdsdruk in de spreekkamer waardoor artsen snel pillen voorschrijven; de financiële macht en invloed van de farmaceutische industrie; en de maatschappelijke rol van een medische diagnose die mensen ontslaat van verantwoordelijkheid en maakt tot ziek persoon. Ook wijst hij op belangenverstrengeling, bijvoorbeeld doordat patiëntenorganisaties geld ontvangen van fabrikanten. De auteur stelt dat psychiatrische labels (zoals depressie, bipolaire stoornis, ADHD) vaak vage, stigmatiserende begrippen zijn die meer verhullen dan verklaren.
Tegelijk bekritiseert hij organisaties die depressie blijven bestempelen als hersenaandoening, en benadrukt hij dat het overmatig medisch verklaren van menselijke wanhoop problematisch is — een thema dat hij verder uitwerkt in een boek over zijn eigen depressie (2022). Ter afsluiting verwijst hij naar literatuur over dwangmatig denken als onderdeel van het debat.
Nuttige context: de discussie over antidepressiva en oorzaak van depressie is complex en voortdurent. Veel richtlijnen adviseren nog steeds medicatie voor matige tot ernstige depressies, vaak gecombineerd met psychotherapie. Belangrijke aandachtspunten blijven transparantie over bijwerkingen, onderzoek zonder belangenverstrengeling en het serieus nemen van sociale oorzaken van psychisch lijden.