Anti-migrantenprotesten en verschillende mensen uit andere Afrikaanse landen vermoord: wat broeit er in Zuid-Afrika?
In dit artikel:
Vorige week liepen spanningen in Zuid-Afrika hoog op: in Johannesburg en andere plekken vonden anti-migrantenprotesten en geweldsincidenten plaats waarbij meerdere mensen uit andere Afrikaanse landen om het leven kwamen. Honderden betogers — onder wie aanhangers van de bewegingen March & March en Operation Dudula — eisten dat winkels en banen eerst aan Zuid-Afrikanen toekomen; sommige demonstranten droegen zwepen en richtten zich expliciet op vermeende buitenlanders, waarna winkels gedwongen werden te sluiten.
Volgens lokale en Afrikaanse nieuwsagentschappen vielen bij xenofobe aanvallen ten minste zeven doden: vijf Ethiopiërs en twee Nigerianen. Drie Ethiopiërs werden doodgeschoten terwijl ze in een McDonald’s aten; twee anderen werden diezelfde week in de stad omgebracht, met bewakingsbeelden waarop schietincidenten te zien zijn. De twee Nigerianen zouden in afzonderlijke gevallen door militaire en politiemacht zijn doodgeslagen; Nigeria onderzoekt die incidenten en heeft gezegd repatriëringsvluchten aan te bieden voor landgenoten die willen terugkeren. Tot nu toe hebben ongeveer 130 Nigerianen zich aangemeld. Ook Ghana heeft gesprekken gevoerd met Zuid-Afrika over aanvallen op zijn burgers.
De onrust vindt plaats tegen een achtergrond van langdurige economische problemen: de werkloosheid in Zuid-Afrika ligt al jaren zeer hoog (rond de 30 procent), wat veel inwoners frustreert. Die frustratie wordt aangewend door groepen als Operation Dudula (ontstaan in 2021 in Soweto) en March & March (opgericht in 2024). Beide organisaties pleiten voor strengere immigratiecontrole en prioriteit voor Zuid-Afrikanen op de arbeidsmarkt en bij publieke diensten; de naam Dudula betekent letterlijk ‘verjagen’. Bij eerdere acties van Dudula viel al een dode.
Politieke reactie en zorgen uit de regio zijn er ook. President Cyril Ramaphosa veroordeelde tijdens zijn Vrijheidsdag-toespraak (27 april) de agressie tegen buitenlanders en herinnerde aan Afrikaanse solidariteit tijdens de strijd tegen de apartheid. Minister van Politie Firoz Cachalia riep op tot naleving van de wet en veroordeelde geweld. Desondanks zijn nieuwe protesten aangekondigd, waardoor verdere confrontaties worden gevreesd.
Analisten wijzen erop dat de geweldsgolf deels wortelt in diepe structurele problemen op de arbeidsmarkt; ook internationale organisaties zoals de OESO hebben eerder aanbevelingen gedaan om de arbeidsmarkt en economische ongelijkheid aan te pakken. De situatie blijft gevoelig en meerdere Afrikaanse landen houden de ontwikkelingen en de behandeling van hun burgers in Zuid-Afrika scherp in de gaten.