Anti-azc-partijen doen het goed

In dit artikel:

Burgemeester Carola Schouten (Rotterdam) en premier Rob Jetten zullen daadwerkelijk van de Euromast abseilen nu de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen hoger uitviel dan vier jaar geleden: ruim 54 procent tegenover bijna 51 procent in 2022.

De verkiezingsuitslag toont duidelijk proteststemmen rond de opvang van asielzoekers. Partijen die zich verzetten tegen azc’s boekten winst of werden overal de grootste. Forum voor Democratie deed mee in 104 gemeenten en haalde landelijk circa 4 procent; in Velsen groeide FVD van twee naar acht zetels en staat nu bovenaan, ook in Epe is FVD de grootste. In de Biblebelt won FVD zetels in Staphorst en Rijssen. In Venlo pakte een anti-azc-lijst drie zetels en in Terneuzen verdubbelde de PVV en werd daar de grootste te midden van ruzie over een gepland azc. De onvrede concentreerde zich rond de Spreidingswet, die asielzoekers gelijkmatiger over het land moet verdelen.

Lokale partijen blijven samen de grootste winnaar: ze behaalden ruim 35 procent van de stemmen. In Den Haag is Hart voor Den Haag van oud-wethouder Richard de Mos met 16 van de 45 zetels veruit de grootste. Historisch gezien groeit het aandeel lokale partijen al decennia, en kiezers voelen zich vaak meer thuis bij partijen die lokaal opereren.

Bij christelijke partijen ontstond een verdeeld beeld: ChristenUnie leed flinke verliezen, SGP boekte winst op veel plekken en het CDA bleef redelijk stabiel — kiezers in orthodoxe kringen lijken vaker van partij te wisselen. Links verloor terrein; GroenLinks en PvdA vormen samen nog de grootste linkercollectie maar haalden minder zetels dan in 2022, terwijl de SP aanzienlijk verloor.