Anne Applebaum, Oleg Orlov en anderen: Laat Joeri Dmitriev vrij
In dit artikel:
Een groep prominente schrijvers, historici en mensenrechtenverdedigers — onder wie Svetlana Aleksijevitsj, Anne Applebaum en Oleg Orlov — roept westerse regeringen en internationale organisaties op om de Russische mensenrechtenactivist Joeri Dmitriev onmiddellijk vrij te krijgen. Dmitriev zit sinds december 2016 vast op grond van wat de ondertekenaars omschrijven als verzonnen aanklachten; zijn zaak is exemplarisch voor de bredere repressie in Rusland, waar naar schatting meer dan 4.600 politieke gevangenen zitten.
Op 28 januari wordt Dmitriev zeventig en zal hij die verjaardag doorbrengen in een streng bewaakte strafkolonie in Mordovië. In de gevangenis zijn meerdere chronische aandoeningen van hem verergerd; hij krijgt volgens de aanroepers nauwelijks medische zorg, wordt herhaaldelijk disciplinair gestraft en is al jaren de toegang tot noodzakelijke diagnostiek — onder meer bij een vermoeden van kanker — ontzegd. Volgens het vonnis moet hij nog ongeveer zes jaar zitten; zijn huidige detentie en het gebrek aan behandeling brengen zijn leven in acuut gevaar.
Dmitriev werd vooral doelwit omdat hij decennialang onderzoek deed naar stalinistische terreur in Karelië en leiding gaf aan de Karelische afdeling van Memorial. Dankzij zijn werk zijn graven en herdenkingsplaatsen, zoals Sandarmoch, herontdekt en zijn levens van duizenden slachtoffers gedocumenteerd, onder wie veel Oekraïense schrijvers en kunstenaars uit de zogeheten Geëxecuteerde Renaissance. Daarnaast uitte hij in 2014 kritiek op het Nederlandse optreden van de Russische regering in Oost-Oekraïne. In binnen- en buitenland ontving hij meerdere prijzen, waaronder het Gouden Kruis van Verdienste van Polen en onderscheidingen van Helsinki-comités, maar de Russische autoriteiten reageerden met strafrechtelijke vervolging en een lange gevangenisstraf.
De briefschrijvers vragen dat de Verenigde Staten, Europese landen en internationale instituties alle diplomatieke en juridische instrumenten inzetten om Dmitriev vrij te krijgen; zijn zeventigste verjaardag is volgens hen een moment van zowel erkenning van zijn verdiensten als van dringende bezorgdheid over zijn overlevingskansen. De oproep is medeondertekend door uiteenlopende culturele en mensenrechtenfiguren (onder meer documentairemaakster Jessica Gorter, die een film over Dmitriev maakte). Hoewel een klein aantal Kremlin-gevangenen door een deal eerder vrijkwam, benadrukken zij dat honderden politieke gevangenen in Rusland blijven en onmiddellijke vrijlating in veel gevallen levensreddend kan zijn.