Amsterdam worstelt met het vinden van gebruikersruimtes voor verslaafden, terwijl die hard nodig zijn

In dit artikel:

Amsterdam worstelt met het vinden van geschikte locaties voor gebruikersruimtes terwijl het aantal mensen met een verslaving in de stad groeit. Vooral in Oost is al lange tijd gezocht naar een permanente voorziening; er zijn ook plannen voor Noord en Nieuw-West. Hulpverleners, zoals De Regenboog Groep, zien gebruikersruimtes als een meerwaarde: ze halen kwetsbaren binnen, bieden basiszorg en maken contact voor verdere hulp mogelijk — zelfs een bus is volgens hen beter dan niets.

Recent benadrukte de problemen rond het Oosterpark hoe gevoelig de locatiekeuze is. Omwonenden en ondernemers protesteerden tegen verplaatsing van de bestaande gebruikersbus naar de Linnaeusstraat; het stadsdeelbestuur trok zich later terug en erkende het dilemma. Tegelijkertijd neemt de overlast in en rond het park ondanks camera’s, extra politie, handhaving en hulpverlening niet af. De gebruikersbus bij het Oosterpark wordt uiterlijk 29 juni van zijn huidige plek gehaald; het risico bestaat dat er daarna tijdelijk helemaal geen bus in de buurt staat. De Regenboog vreest dat cliënten daardoor uit beeld verdwijnen en terugkeren naar de openluchtlocaties.

Het tekort aan gebruikersruimtes beperkt zich niet tot Oost. In Zuidoost is de voorziening aan de Flierbosdreef vaak vol; in Centrum en De Pijp draaien drie inloophuizen met gebruikersruimtes regelmatig op capaciteit. De afgelopen jaren is zichtbaar openbaar drugsgebruik — vooral van basecoke/crack — toegenomen op plekken als Oosterpark, Noorderpark, Delflandplein, Dijkgraafplein, Transformatorweg en de Zeedijk. Veel van die locaties liggen naast opvangplaatsen van organisaties zoals Leger des Heils, HVO Querido en PerMens, maar die opvang heeft vaak geen ruimte waar gebruikers terechtkunnen.

Historisch valt op dat Amsterdam in de jaren zeventig en tachtig meer tolerantie en meer (ook informele) gebruikersruimtes kende tijdens de heroïne-epidemie; die infrastructuur ontbreekt grotendeels nu. Volgens ervaringsdeskundigen zijn de huidige ‘golf’ van basecokegebruikers anders van achtergrond en problematiek: veel zijn dakloze migranten uit Oost-Europa, en dat vraagt om andere antwoorden dan bij de vorige epidemieën. Een van de pleidooien is om serieus te kijken naar repatriëring en maatwerk, omdat nazorg en sociale netwerken in Nederland vaak ontbreken.

De gemeente zegt te blijven zoeken naar locaties en probeert bewoners en ondernemers bij keuzes te betrekken, met maatregelen om overlast te beperken en de spreiding van voorzieningen te verbeteren. Voor het Oosterpark is recent een projectleider aangesteld; Noord en Nieuw-West staan voor volgend jaar op de planning. Hulpverleners waarschuwen echter dat structurele plekken van grotere omvang nodig zijn — de bus is te klein voor de vraag — en dat er snel werkbare oplossingen moeten komen om mensen te beschermen én de leefbaarheid in wijken te waarborgen.