Amsterdam wil vaker dakloze drugsgebruikers uit EU-landen terugsturen. Bij de kwetsbaarsten helpt dit niet altijd: die keren terug

In dit artikel:

Amsterdamse hulporganisaties en de gemeente zetten in op terugkeer van buitenlandse daklozen vanwege toenemende overlast door crackgebruik. De Regenboog Groep regelde vorig jaar de terugkeer van 313 mensen uit landen als Polen, Roemenië, Duitsland, Hongarije en Spanje — een stijging ten opzichte van 197 het jaar daarvoor — en welzijnsorganisatie perMens meldde 215 repatriëringen. Burgemeester Femke Halsema wil onderzoeken of die operatie verder opgeschaald kan worden nu groepjes crackgebruikers in Amsterdam en andere grote steden steeds zichtbaarder en problematischer worden; in een interview suggereerde ze dat terugkeer "misschien op grotere schaal" moet plaatsvinden.

Crack, een bewerkte vorm van cocaïne, is extreem verslavend en wint terrein in Nederland: de straatprijs daalde en de kwaliteit is relatief hoog, waardoor het middel onder andere populair is bij dakloze arbeidsmigranten uit Oost-Europa. Verlies van werk leidt vaak tot huisuitzetting en dakloosheid; plekken als het Amsterdamse Oosterpark worden genoemd als handelspunten en overlastplekken.

De gemeente biedt hulp bij afkicken, maar Halsema wijst erop dat dat alleen werkt als gebruikers dat zelf willen — gedwongen behandeling levert volgens haar geen resultaat op. In een aankondigde brief aan de raad zal ze de omvang van het probleem en mogelijke maatregelen inventariseren, waaronder uitbreiding van vrijwillige repatriëringstrajecten.

Repatriëring wordt in Amsterdam zorgvuldig voorbereid en is voor EU-burgers in principe vrijwillig; alleen bij strafbare feiten kan gedwongen uitzetting volgen. Trajecten omvatten tijdelijke opvang, intensieve begeleiding, verslavingszorg waar mogelijk en een 'warme overdracht' naar familie of instellingen in het land van herkomst. Hulpverleners waarschuwen echter dat juist de meest kwetsbaren vaak terugkeren naar Nederland, en pleiten voor betere samenwerking en betere voorzieningen in de herkomstlanden.

Sinds 2023 bieden zes steden kortdurende opvang voor dakloze arbeidsmigranten (week tot zes maanden) met het oog op werkhervatting of terugkeer; ruim 60 procent vindt een baan of keert terug. Het kabinet verhoogde het budget hiervoor recent van 7 naar 13 miljoen euro per jaar.