Amsterdam stuurt groeiend aantal dakloze crackgebruikers terug naar het land van hun herkomst
In dit artikel:
Sinds ongeveer vijf jaar neemt het terugsturen van dakloze EU-burgers, veelal met verslavings- en psychische problemen, duidelijk toe in Amsterdam. Vorig jaar repatrieerden De Regenboog Groep en Per Mens samen 532 mensen, waarvan een deel crackverslaafd, voornamelijk naar landen in (voormalig) Oost-Europa.
Burgemeester Femke Halsema wil onderzoeken of repatriëring vaker ingezet kan worden om de zichtbare overlast van crackgebruikers te verminderen. Juridisch is gedwongen terugzending van EU-burgers niet mogelijk; deelname is in principe vrijwillig, behalve wanneer iemand via het strafrecht kan worden uitgezet. Halsema en zorgwethouder Alexander Scholtes werken een nadere aanpak uit en zullen de gemeenteraad hierover informeren.
De Regenboog Groep rapporteert sterke stijgingen: 168 repatrieringen in 2021, 192 in 2022, 277 in 2023, 197 in 2024 en 313 in 2025. Polen en Roemenië staan bovenaan de bestemmingen, gevolgd door Duitsland en Hongarije. Van de 313 uit 2025 waren naar schatting 30–40 crackverslaafd. Per Mens steeg van 44 repatrianten in 2021 naar 215 vorig jaar; ongeveer 90% van hun cliënten komt uit Midden- of Oost-Europa, met recent ook meer uit Letland en Estland.
De organisaties proberen vertrek te stimuleren door alternatieven te bieden: korte detoxbehandelingen, tijdelijk verblijf in opvang en het regelen van opvang, familiecontacten of zorg in het thuisland. De Regenboog spreekt van een “zachte landing”; wie binnen een jaar terugkeert, moet het ticket terugbetalen. Naar schatting keert circa 80% niet terug, maar de meest verslaafden wel vaker.
Naast repatriëring onderzoekt de gemeente andere strategieën om crackproblematiek aan te pakken, waaronder zorg, huisvesting, handhaving en zelfs pilot-studies naar medicinale verstrekking om gebruikers te stabiliseren. Kritische kanttekening blijft dat repatriëring vaak tijdelijk effect heeft als in het land van herkomst werk, huisvesting en zorg ontbreken.