Amsterdam stevent af op megaschuld van 11 miljard euro

In dit artikel:

Amsterdam stevent volgens de nieuwe begroting af op een schuld van 10,9 miljard euro in 2030. Eind 2025 bedroeg de schuld ongeveer 7,8 miljard euro. De gemeente leent vooral voor grote investeringen in infrastructuur, grond en publieke voorzieningen, maar krijgt door de stijgende rente en de toenemende schuldenlast steeds minder financiële speelruimte.

Bij een schuld van rond de tien miljard euro kan volgens eerdere begrotingsstukken een concentratierisico ontstaan bij banken die veel aan Amsterdam hebben uitgeleend, zoals BNG Bank en de Nederlandse Waterschapsbank. Dat bedrag is geen wettelijk maximum en betekent niet automatisch dat nieuwe leningen onmogelijk worden. Wel kan het invloed hebben op de voorwaarden waaronder Amsterdam nog geld kan lenen. Volgens de gemeente hangt de beschikbare financiering bovendien van meer factoren af dan alleen de totale schuld.

De rentelasten lopen naar verwachting sterk op: van ongeveer 105 miljoen euro in 2025 naar bijna 300 miljoen euro per jaar in 2030. Bestuurskundige Tom Overmans waarschuwt dat rente daardoor een steeds groter deel van de begroting opslokt en ten koste kan gaan van nieuwe plannen en andere gemeentelijke uitgaven.

Het college wil de financiële druk beperken door het ambtenarenapparaat met 2.500 voltijdbanen te verkleinen. Die reorganisatie moet in 2030 structureel ongeveer 250 miljoen euro besparen. De eerste geplande besparing van 625 banen begin 2027 blijkt echter niet haalbaar, waardoor onzeker is of de maatregel op tijd voldoende oplevert.

Deskundigen benadrukken dat de schuld niet los kan worden gezien van de bezittingen en inkomsten van de stad. Leningen kunnen verantwoord zijn als daar waardevolle, langdurige investeringen tegenover staan en de gemeente rente en aflossingen kan betalen. Investeringen kunnen bovendien toekomstige maatschappelijke problemen helpen voorkomen. Tegelijk moet Amsterdam nieuwe projecten opnieuw beoordelen, omdat hogere rente bestaande plannen duurder maakt.

De gemeenteraad bespreekt de begroting voor 2027 begin november. Daarbij staan niet alleen de oplopende schuld en de afhankelijkheid van banken centraal, maar ook de vraag welke investeringen nog verantwoord zijn en hoe de rentelasten beheerst kunnen worden. Of de bezuinigingen en strengere investeringskeuzes de schuldgroei daadwerkelijk afremmen, is nog onzeker.