Amsterdam moet alternatieven zoeken voor big tech uit VS, waarschuwt UvA-hoogleraar: 'Als de cloud morgen uitvalt, ligt een groot deel van de werkzaamheden plat'

In dit artikel:

Claes de Vreese, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, heeft de Stevinpremie gekregen, de hoogste Nederlandse onderscheiding voor onderzoekers. De Deense wetenschapper, die in 1996 als uitwisselingsstudent naar Amsterdam kwam en daar bleef, onderzoekt hoe big tech en kunstmatige intelligentie de democratie beïnvloeden. Zijn werk draait vooral om de impact op media, politiek en andere publieke instituties, en om de vraag hoe die technologie verantwoord kan worden ingezet.

De Vreese waarschuwt dat AI razendsnel verandert hoe journalistiek, verkiezingscampagnes en overheidsorganisaties functioneren. Hij noemt de inzet van AI door nieuwsmedia en politici riskant, omdat het vertrouwen in informatie en authenticiteit onder druk komt te staan. Vooral in de politiek ziet hij weinig draagvlak voor het gebruik van generatieve AI in campagnes, terwijl hij bij recente verkiezingen juist een opvallende aanwezigheid ervan zag.

Een belangrijk deel van zijn boodschap gaat over de groeiende afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Volgens hem is Europa, en ook Amsterdam, kwetsbaar doordat veel digitale basisdiensten via partijen als Microsoft lopen. Hij pleit daarom voor alternatieven en voor noodscenario’s als cruciale systemen uitvallen of worden afgesloten. Tegelijk vindt hij dat AI niet simpelweg uit de stad of uit onderwijs en overheid kan worden geweerd: instellingen moeten de technologie kritisch, zorgvuldig en met duidelijke regels gebruiken. In zijn ogen hoort AI daarom een vast onderdeel te worden van opleidingen, zodat toekomstige professionals ermee leren omgaan.