Amsterdam grijpt minder snel in bij daklozententen van arbeidsmigranten
In dit artikel:
In Amsterdam verschijnen steeds vaker zelfopgezette tenten van dakloze arbeidsmigranten uit vooral Oost-Europese EU-landen. Deze mensen kwamen aanvankelijk voor werk naar Nederland, raakten hun baan kwijt en belanden onder bruggen, in bermen, bosjes en soms midden in de stad. Het opzetten van dergelijke tenten is verboden, maar de gemeente grijpt niet altijd meteen in omdat nieuwe afspraken rond ontruimingen en zorgvragen de procedure ingewikkelder maken.
Hulporganisaties registreerden in 2025 zo’n 3.000 dakloze EU-burgers uit Oost-Europa. Veel van hen komen niet in de reguliere daklozenopvang terecht omdat zij volgens de gemeente onvoldoende rechten hebben opgebouwd — bijvoorbeeld doordat zij niet lang genoeg in Nederland verbleven of niet lang genoeg gewerkt hebben. Gemeenten moeten met een checklist vaststellen of iemand recht heeft op opvang; voor kwetsbare EU-burgers bestaan speciale trajecten, maar daarvan bereikt slechts zo’n 10 procent de zorgtrajecten. De rest blijft op straat of zoekt elders een slaapplaats, wat het probleem verandert van een arbeidsmigratievraagstuk in een kwestie van openbare orde, overlast en zorg.
Evacuaties van tentenkampen verlopen nu voorzichtiger en langzamer. Binnen de ‘driehoek’ van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie wordt eerst vastgesteld of bewoners zorg nodig hebben, wat een ontruiming tot drie à vier weken kan vertragen. De gemeente probeert bewoners vooraf te informeren zodat zij kunnen anticiperen; soms vertrekken mensen uit eigen beweging en wordt het overgebleven materiaal verwijderd. Voorbeelden: een tentenkoppel aan de Kloveniersburgwal vertrok uiteindelijk zelf; in stadsdeel West, rond voetbalclub SDZ, werd recent een kamp ontruimd na langdurige overlastmeldingen.
Er is outreachende hulp: teams leggen contact, geven informatie en verwijzen naar inloophuizen van AMOC waar maatschappelijk werkers kunnen ondersteunen richting werk of terugkeer naar het land van herkomst. Van de circa 3.000 geregistreerde dakloze EU-burgers keerden ongeveer 530 terug. Een deel van de groep weigert hulp, de gemeente bestempelt hen als zorgmijders en waarschuwt dat zij een verhoogd risico hebben om af te glijden en overlast te veroorzaken.
Financieel heeft Amsterdam in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd: ongeveer 62 miljoen euro voor opvang, hulp en preventie (waarvan 9,5 miljoen van het Rijk) plus nog eens circa 30 miljoen in de laatste twee jaar. Toch blijven er onvoldoende plekken; extra middelen gaan onder meer naar hotelopvang voor gezinnen en basisvoorzieningen in inloophuizen (kleding, douche, internet, maaltijden). De gemeente pleit voor landelijke maatregelen: meer betaalbare woningen, betere preventie en meer financiële bestaanszekerheid om dakloosheid structureel terug te dringen.