Amerikanen zijn bang voor censuur en stappen van TikTok over naar UpScrolled

dinsdag, 27 januari 2026 (12:03) - Trouw

In dit artikel:

Amerikaanse gebruikers stappen in groten getale over van TikTok naar nieuwkomer UpScrolled uit vrees voor censuur. Volgens Forbes stond UpScrolled maandag op de tweede plek in de Amerikaanse App Store; in Australië en het Verenigd Koninkrijk scoort de app ook hoog, in Nederland nog niet (dinsdagochtend nummer 13, TikTok daarentegen nog steeds nummer 1).

De onrust ontstond kort nadat de Amerikaanse tak van TikTok uit Chinese handen werd gehaald en het gebruikersalgoritme in de VS door Oracle wordt beheerd — een bedrijf verbonden aan Larry Ellison, die wordt gerekend tot Trumps bondgenoten. Gebruikers melden dat video’s kritisch over president Trump of immigratiehandhaving (zoals materiaal rond de dood van Alex Pretti) minder zichtbaar worden door zogenoemde shadowbans. Gouverneur Gavin Newsom kondigde een onderzoek aan en beschuldigde het platform van het onderdrukken van kritiek.

TikTok zegt dat technische problemen bij een datacentrum een rol speelden; onafhankelijk is het moeilijk vast te stellen of er doelgerichte contentonderdrukking plaatsvindt. Maartje Knaap van internetwaakhond Bits of Freedom wijst erop dat gebruikers wel problemen kunnen melden, maar dat aantonen wat er precies achter onzichtbare accounts of verminderde zichtbaarheid zit ingewikkeld is. Voor veel Amerikanen volstaat het vermoeden, en zij migreren daarom naar UpScrolled, dat zich profileert met “eerlijkere” algoritmes en meer gebruikerscontrole over de tijdlijn. De app werd vorig jaar gelanceerd door ondernemer Issam Hijazi.

Parallel daaraan ontstaan Europese alternatieven: een nieuw Europees platform “W” wordt ontwikkeld als alternatief voor X, met verplichte identiteitscontrole om nepaccounts en desinformatie te bestrijden; beschikbaarheid wordt eind dit jaar verwacht. De recente discussie en ook gebeurtenissen rond DigiD hebben volgens providers het belang van eigen, Europese clouddiensten en digitale soevereiniteit opnieuw benadrukt — iets waarover beleidsmakers volgens sommigen meer regie zouden moeten nemen.