Amerikaanse staatsschuld klimt boven 40.000 miljard dollar: hoe gevaarlijk is dat?

In dit artikel:

De Amerikaanse overheidsschuld heeft de grens van 40 biljoen dollar overschreden, omgerekend ongeveer 34.200 miljard euro. Dat bedrag is in tien jaar verdubbeld en komt neer op bijna 120.000 dollar per inwoner. In absolute cijfers is de Amerikaanse schuld veruit de grootste ter wereld, vóór die van China en Japan. In verhouding tot de economie bedraagt ze ongeveer 123 procent van het bbp. Daarmee staat de VS hoog, al doen onder meer Japan, Griekenland en Italië het nog slechter. Volgens professor internationale economie Jan Van Hove is de schuldgraad toch zorgwekkend, omdat het om de grootste economie ter wereld gaat.

De VS stapelt al decennialang begrotingstekorten op. De financiële crisis van 2009 vormde een belangrijk keerpunt: de overheid redde financiële instellingen en breidde nadien onder meer de sociale zekerheid uit, zonder de extra uitgaven elders te compenseren. Zowel Democratische als Republikeinse presidenten hebben volgens Van Hove nagelaten de begroting structureel op orde te brengen.

Zolang de Amerikaanse economie sterk groeide, bleef de hoge schuld financierbaar. Nu de rente stijgt, dreigt echter een rentesneeuwbal: de overheid moet dan steeds meer lenen om rentelasten te betalen. Hogere rentes maken ook hypotheken duurder en kunnen de vastgoedmarkt en uiteindelijk de financiële sector onder druk zetten. Amerikaanse staatsobligaties zijn in handen van particulieren, banken, verzekeraars en fondsen, maar ook van buitenlandse schuldeisers zoals Japan en China. Vooral een verkoopgolf door China zou de financiering van de VS bemoeilijken.

Een Amerikaanse schulden- of financiële crisis kan door de sterke verwevenheid van de wereldmarkten overslaan naar andere landen, zoals tijdens de crisis van 2008. De Amerikaanse regering neemt voorlopig geen structurele maatregelen, maar probeert met minder langlopende schulden de renteverwachtingen te temperen. Een echte oplossing vergt hogere inkomsten en lagere uitgaven. Van Hove waarschuwt dat ook België en Europa lessen moeten trekken: zolang de rente beheersbaar blijft, is ingrijpen minder pijnlijk dan wanneer financiële markten het vertrouwen verliezen en de rente snel oploopt.