Amerikaanse blokkade van Iraanse havens: 'Trump probeert Iran op knieën te dwingen'
In dit artikel:
De VS houdt sinds kort alle schepen die van en naar Iraanse havens varen tegen, ongeacht vlag of lading. De maatregel bestrijkt zowel havens in de Perzische Golf als in de Golf van Oman en is volgens rivierloods en voormalig kapitein Bart Gonnissen toegestaan onder het San Remo Manual — een internationaal aanvaarde leidraad voor zeeblokkades, mits de afkondiger duidelijk maakt welke havens en voor welke periode onder de blokkade vallen. Volgens het artikel heeft de VS aan zulke vormvereisten voldaan.
In de praktijk betekent de blokkade niet dat schepen meteen worden aangevallen; de Amerikaanse marine zal vaartuigen via VHF-kanaal 16 oproepen om bestemming en lading te melden en, indien van toepassing, te bevelen te stoppen voor controle. Wat er gebeurt als een schip weigert is onduidelijk en problematisch: geweld gebruiken tegen een volgeladen Iraanse tanker zou grote ecologische en humanitaire risico’s met zich meebrengen, en kaping of zinken zou eerder een groter probleem creëren dan oplossen, aldus Gonnissen en Midden-Oosten-correspondent Pepijn Nagtzaam.
Het directe doel van de Amerikaanse blokkade is Iran economisch te treffen door export uit zijn havens te blokkeren. Nagtzaam benadrukt dat olie-, gas- en chemieproductie niet snel stil te leggen is en dat opslagcapaciteit beperkt is, waardoor exportbeperkingen Iran pijn kunnen doen. Ook landen die commercieel afhankelijk zijn van Iran — zoals China en India — kunnen geraakt worden en moeten kiezen tussen druk op de VS, druk op Iran, of andere beleidsreacties. Tegelijkertijd houdt Iran de Straat van Hormuz grotendeels geblokkeerd; sommige bondgenoten mogen tegen betaling alternatieve routes gebruiken, maar voor de scheepvaart geldt voorlopig: weinig of geen doorvaart.
De blokkade speelt midden in een lopend twee weken durend staakt-het-vuren waarvan de onderhandelingen gisteren zijn vastgelopen. Een van de harde eisen van de VS was dat Iran de Straat van Hormuz onmiddellijk zou openen; Iran ziet die zeestraat als een belangrijke machtskaart. Het is onduidelijk wie als eerste zal toegeven. De blokkade kan Iran dwingen concessies te doen, maar kan ook leiden tot een langdurige impasse met mogelijke gevolgen voor de wereldwijde olie- en gasprijzen. Het artikel meldt verder dat J.D. Vance op de vastgelopen onderhandelingen reageerde.