Amerikaans Hooggerechtshof start nieuwe termijn: wapenwetten, klimaatzaken en lot van migranten op de agenda

In dit artikel:

Het Amerikaanse Hooggerechtshof begint aan een nieuwe termijn van negen maanden. Hoewel president Donald Trump voorlopig niet rechtstreeks centraal staat in de belangrijkste zaken, kunnen verschillende uitspraken grote gevolgen hebben voor zijn immigratiebeleid, wapenwetgeving, klimaatprocedures en de verhouding tussen religieuze vrijheid en LGBTQ+-rechten.

Tijdens de vorige termijn bezorgde het Hof Trump enkele belangrijke overwinningen, maar het floot zijn regering ook terug over onder meer importheffingen, het geboorterecht en stemmen per post. Vooral die nederlagen hebben de president gefrustreerd. Hij verwijt de door hem benoemde conservatieve rechters Brett Kavanaugh, Neil Gorsuch en Amy Coney Barrett dat ze onvoldoende loyaal zijn.

De eerste grote zaak gaat over een klimaatprocedure van Boulder County in Colorado tegen ExxonMobil en Suncor Energy. De lokale overheid wil de bedrijven laten bijdragen aan de kosten van schade door klimaatverandering, zoals bosbranden en zware stormen. De oliebedrijven vinden dat de zaak op federaal niveau thuishoort, omdat uitstoot over lokale en staatsgrenzen heen gaat. De regering-Trump steunt hen en ziet de procedure als een poging om via de rechtbank uitstootnormen op te leggen.

Een uitspraak in het voordeel van de bedrijven kan vergelijkbare zaken in Californië, Hawaï en New Jersey bemoeilijken en miljardenclaims tegen olieconcerns onder druk zetten. Rechter Samuel Alito neemt niet deel omdat hij aandelen bezit in ConocoPhillips en Phillips 66. Bij een gelijk verdeelde stemming blijft de uitspraak van het Hooggerechtshof van Colorado gelden en kan de zaak doorgaan.

Ook het verbod op AR-15-geweren in Cook County, Illinois, ligt voor. Wapenorganisaties stellen dat het verbod het Tweede Amendement schendt, omdat het semiautomatische geweer in veel staten legaal is. Cook County betoogt dat AR-15’s door hun gebruik bij massaschietpartijen gevaarlijker zijn dan gewone geweren en daarom niet dezelfde grondwettelijke bescherming verdienen. De rechters moeten mogelijk niet alleen over het verbod zelf beslissen, maar ook bepalen hoe breed de bescherming van aanvalswapens onder het Tweede Amendement wordt geïnterpreteerd. Een gelijkaardige zaak over een verbod in Connecticut staat eveneens op de agenda.

In Colorado betwist de katholieke St. Mary’s-school de voorwaarden voor een subsidie voor kleuterscholen. Scholen die geld ontvangen, moeten verklaren dat ze kinderen niet discrimineren wegens onder meer religie, seksuele oriëntatie of genderidentiteit. St. Mary’s weigert dat document te ondertekenen omdat de school geen kinderen uit LGBTQ+-gezinnen aanneemt. Volgens de school discrimineert Colorado religieuze instellingen; de staat verdedigt de subsidievoorwaarden. De conservatieve meerderheid van het Hof heeft zich eerder uitgesproken voor religieuze bezwaren in onderwijs- en LGBTQ+-kwesties.

Twee zaken gaan over immigratie. In *Department of Homeland Security v. D.V.D.* moet het Hof bepalen of de regering mensen mag deporteren naar derde landen waarmee ze geen band hebben, bijvoorbeeld wanneer terugkeer naar het land van herkomst onmogelijk is. Volgens een belangenorganisatie zijn al ongeveer 25.000 mensen naar zulke landen gestuurd; de VS hebben afspraken met 29 landen. Het Hof liet het beleid voorlopig doorgaan, maar moet nog beslissen over de definitieve wettigheid en over de mogelijkheid voor betrokkenen om vooraf bezwaar te maken.

De zaak *Rhoney v. Barbosa da Cunha* draait om borgtocht voor immigranten. De regering-Trump heeft die mogelijkheid breed beperkt, ook voor mensen die al jarenlang zonder papieren in de VS wonen en geen strafblad hebben. De Braziliaan Ricardo Aparecido Barbosa da Cunha, die sinds 2016 in de Verenigde Staten verblijft, werd ondanks zijn blanco strafblad vastgehouden. Het Hof moet bepalen of immigratierechters zulke mensen het recht op een borgtochtzitting mogen ontzeggen.