Amerika stapt uit het klimaatverdrag van Rio
In dit artikel:
De Amerikaanse president Donald Trump heeft via een recent presidentieel decreet aangekondigd dat de VS zich terugtrekt uit 66 internationale organisaties, waaronder het Klimaatverdrag van Rio (UNFCCC) uit 1992 en het VN-klimaatpanel IPCC. De maatregel, aangekondigd vorige week, is bedoeld volgens het Witte Huis om Amerikaanse belangen te beschermen en markeert een breuk met multilaterale klimaatinitiatieven waar de VS tot nu toe een hoofdrol in speelde.
Belangrijkste feiten
- Wat: terugtrekking uit 66 internationale organen, met als meest zichtbare consequenties het vertrek uit de UNFCCC en het IPCC. Ook de Amerikaanse bijdrage aan het Green Climate Fund (tot nu toe circa 2 miljard dollar) wordt per direct stopgezet en de Amerikaanse zetel in het bestuur opgegeven.
- Wie: president Trump nam de beslissing; reacties lopen uiteen: klimaatsceptici zoals Marc Morano en Matthew Wielicki juichen, terwijl voorstanders van ambitieus klimaatbeleid de stap fel bekritiseren. Klimaatonderzoeker John Christy steunt de keuze en ziet het IPCC als beleidsgericht.
- Wanneer en waar: de aankondiging gebeurde vorige week in Washington; het betreft internationale VN- en VN-gebonden klimaatmechanismen die wereldwijd werken.
- Waarom: Trump wijst op botsende belangen tussen deze organisaties en de VS; politiek gezien past de stap in een bredere terugtrekking uit globalistische instellingen (vergelijkbaar met eerdere stappen tegen WHO) en voldoet het aan een verkiezingsbelofte.
Juridische en praktische onzekerheden
Het UNFCCC werd in 1992 door de Amerikaanse Senaat geratificeerd (92–0). Juristen verwachten daarom discussie over de vraag of een president een dergelijke terugtrekking via een decreet kan uitvoeren. Herintreding later zou bovendien waarschijnlijk opnieuw goedkeuring van de Senaat vergen, wat procedureel lastig kan zijn.
Financiële impact en gevolgen voor klimaatbeleid
De VS was traditioneel een van de grootste geldverschaffers aan de VN (ongeveer 22 procent). Een schatting van AI-model Grok plaatst de Amerikaanse steun aan de 66 genoemde organisaties in 2023 op ongeveer 650 miljoen dollar; voor individuele fondsen zoals het Green Climate Fund gaat het om miljarden. Hoewel filantropen (bijv. Michael Bloomberg) hebben aangegeven gaten te willen vullen, betekent de stap dat de VS “niet meer meepraat” bij onder meer onderhandelingen over financiële transfers van rijke naar armere landen — het centrale onderwerp op COP-conferenties. De discussie over geld is cruciaal: waar aanvankelijk jaarlijks 100 miljard dollar werd gevraagd, stijgen de eisen binnen klimaatthema’s richting veel hogere bedragen (in het artikel wordt o.a. verwezen naar schattingen in de orde van grootte van tientallen biljoenen aan investeringen).
Effect op wetenschappelijke samenwerking
Het vertrek uit het IPCC raakt ook de wetenschappelijke bijdrage van Amerikaanse onderzoekers: normaal is circa 10 procent van de IPCC-auteurs Amerikaans. De terugtrekking kan deelname en financiering van Amerikaanse experts bemoeilijken, hoewel er al private steunregelingen in de maak zijn om die kloof te dichten.
Context en debat
De auteur van het artikel plaatst de stap in een bredere kritiek op de vermeende politisering van klimaatwetenschap en het IPCC — verwijzend naar controverses zoals “climategate” en vermeende selectievoorkeuren binnen rapporten. Critici spreken van eigenbelang en zelfbeschadiging van de VS, voorstanders van Trump zien het als herstel van nationale soevereiniteit en het afwijzen van verplichte klimaatbetalingen. De uiteindelijke impact op internationale klimaatafspraken, de inhoud van toekomstige onderhandelingen en de rol van Amerikaanse expertise in wetenschappelijke rapporten blijft onzeker.