'America first', maar dan in een witte jas: hoe farma in Europa gekneld zit tussen VS en China

In dit artikel:

De Britse farmagroep GSK wil 1.217 banen schrappen in Wallonië. Volgens de socialistische vakbond ABVV gaat het om 482 bedienden en 735 kaderleden; arbeiders zouden buiten de ontslagronde vallen. De aankondiging kwam tijdens een bijzondere ondernemingsraad. Werknemers legden daarop het werk neer en plannen ook de volgende dag een staking. Hun vertegenwoordigers spraken met premier Bart De Wever en met de directie.

De ontslagen worden door de sector en de politiek gezien als een gevolg van de toenemende concurrentie tussen Europa, de Verenigde Staten en China. Volgens Sonja Willems van het Observatorium voor de farmaceutische industrie zetten de Amerikaanse regering en president Donald Trump farmabedrijven onder druk om meer in de VS te investeren. Ook toegang tot de Amerikaanse markt wordt steeds sterker gekoppeld aan lokale productie. GSK plant er de komende vijf jaar minstens 30 miljard dollar aan investeringen in onderzoek en productie, onder meer in kankerbehandelingen. Dat kan ten koste gaan van Belgisch onderzoek naar vaccins, al zegt het bedrijf dat er geen vestigingen worden gesloten.

Caroline Ven van sectorfederatie pharma.be wijst erop dat tussen 2016 en 2025 in de VS voor 288 miljard dollar aan farmainvesteringen werden aangekondigd, tegenover 84 miljard dollar in de Europese Unie. China profiteert dan weer van zijn grote schaal: het land voert snel grootschalige klinische studies uit. Het Chinese aandeel in zulke studies steeg volgens Essenscia in tien jaar van 13 naar bijna 50 procent.

Europa heeft volgens de sector geen vergelijkbare schaal en kampt met versnipperde regelgeving en trage markttoegang. Nieuwe geneesmiddelen worden er gemiddeld twee jaar later toegelaten en terugbetaald dan elders. Willems en Ven pleiten daarom voor een meer geïntegreerde Europese markt en snellere procedures. Ondanks de druk blijft Willems vertrouwen houden in het Belgische ecosysteem van farmabedrijven, universiteiten en onderzoeksinstellingen zoals IMEC.