Ambtenaren Hugo de Jonge kochten 'eigen narratief' over coronacris voor zeven ton

In dit artikel:

Een reconstructie van Nieuwsuur werpt volgens het artikel nieuw licht op de manier waarop het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de evaluatie van de coronacrisis heeft beïnvloed. Midden in de crisis gaf VWS de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) opdracht om de aanpak te beoordelen vanuit het perspectief van het ministerie. Ambtenaren zouden die opdracht intern als onrechtmatig hebben beschouwd.

De evaluatie was bedoeld als alternatief voor, en mogelijk als tegenwicht tegen, de kritische onderzoeken van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). VWS stelde ongeveer 5.000 onbewerkte pagina’s aan documenten beschikbaar aan de NSOB. Het bijbehorende narratief was volgens de reconstructie al in april 2021 voor ambtenaren beschikbaar, maar werd pas in 2022 aan de Tweede Kamer verstrekt. De auteur stelt dat hierdoor een door het ministerie beïnvloed beeld van de crisis ontstond, terwijl journalisten en parlementariërs ondertussen om overheidsdocumenten vroegen.

Oud-topambtenaar Erik Gerritsen verdedigt de aanpak. Hij noemt eerdere parlementaire onderzoeken te veel gericht op schuld en verwijt en vindt dat VWS in de crisis topprestaties leverde. In een ambtelijke nota wordt juist gewaarschuwd voor een volgens de opstellers ‘verpolitiekte’ Tweede Kamer en een te beperkte blik van de OVV; wetenschappers zouden de evaluatie moeten leiden.

NSOB-directeur Mark van der Steen nuanceert die uitkomst. Volgens hem was het onderzoek nadrukkelijk een organisatieanalyse vanuit één perspectief en dus geen onafhankelijke, volledige evaluatie van de crisis. Het artikel gebruikt deze kwestie als voorbeeld van een breder probleem: bestuurders zouden wetenschap kunnen inzetten om politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid af te weren, terwijl onderzoekers zich volgens de auteur te gemakkelijk voor zo’n opdracht lenen. Gerritsen verspreidt inmiddels bij woningcorporatie Ymere opnieuw een door het artikel bekritiseerd narratief over de toewijzing van huurwoningen aan statushouders.