AMATEUR-UUR IN DEN HAAG: Huilende Bontenbal (CDA) klaagt bij oppositie over 'gemenere' VVD en zet formatie op losse schroeven
In dit artikel:
Tijdens de lopende formatie van een minderheidskabinet tussen VVD, CDA en D66 is CDA-leider Henri Bontenbal door Telegraaf-journalist Wouter de Winther betrapt op kritiek richting de onderhandelingen — niet tegenover zijn eigen onderhandelaars, maar in de wandelgangen bij oppositieleden. De Winther onthulde het voorval in zijn podcast Afhameren: tijdens het Vragenuurtje, op een moment dat de camera wegdraaide, zou Bontenbal hebben geklaagd over de moeizame gesprekken met de VVD.
De onthulling voedt twijfels over de stabiliteit en vertrouwensband binnen het beoogde kabinet. Volgens de reconstructie hadden CDA en D66 intern al een gezamenlijke tekst klaarliggen die een vrij progressieve agenda zou bevatten (onder meer extra maatregelen voor klimaat en landbouw en ruimere overheidsuitgaven). Toen de VVD aan tafel kwam, bleek dat die veel minder snel wilde meebewegen: de liberalen willen naar verluidt de minister van Financiën leveren en zijn terughoudend ten aanzien van lastenverzwaringen en nieuw begrotingsnadeel.
De openbare klaagzang van Bontenbal bij politieke tegenstanders wordt in de opiniestuk als politiek ongepast en als teken van zwakte gepresenteerd. De kritiek is dat een onderhandelaar die zijn eigen partners in de openbaarheid afvalt het vertrouwen ondermijnt en daarmee de slagingskansen van een coalitie verkleint. Er wordt gesuggereerd dat Bontenbal en het CDA in de praktijk dichter bij D66 liggen in beleidskeuzes dan bij de VVD, en dat die scheidslijn over financiën — met name over wie de rekening betaalt — de kern van de ruzie vormt.
De publicatie schildert ook de VVD in een ander licht: na jaren waarin de partij vaak meebewoog met linkser beleid, zou zij nu steviger standpunten innemen om haar achterban te behouden, onder meer door Financiën en het begrotingskader te claimen. Dat zou op korte termijn de plannen van CDA/D66 frustreren, maar er wordt tegelijk getwijfeld of die starheid duurzaam is zodra baanpolitiek en portefeuilles aan de orde komen.
Samengevat schetst het artikel een formatie die al vroeg aan wederzijds wantrouwen lijdt, met fundamentele meningsverschillen over belasting- en uitgavenniveau en met een CDA-voorman die volgens critici onvoldoende staatsmanschap toont. De zaak werpt vragen op over de slagkracht en geloofwaardigheid van het beoogde kabinet en vergroot de kans dat de onderhandelingen vastlopen of later intern blijven splijten. De auteur roept lezers op alert te blijven en wijst op politieke alternatieven en oproepen tot steun aan kritisch geluid in de media.