Altena schrikt van plannen voor rivierverbreding; Zutphen ziet juist kansen
In dit artikel:
Gemeenten langs grote rivieren reageren verdeeld op het nieuwe programma Ruimte voor de Rivier 2.0: ze herkennen de noodzaak om rivierwater meer ruimte te geven door klimaatverandering en verstedelijking, maar vrezen de ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen van grootschalige binnendijkse reserveringen.
In Altena (Noord-Brabant), omringd door de Merwede, Bergsche Maas, Afgedamde Maas en de Biesbosch, leeft grote bezorgdheid. Het gemeentebestuur wijst op de kwetsbaarheid voor overstromingen en herinnert aan de ingrijpende ingreep rond de Noordwaard in 2010, toen landbouwgronden werden omgevormd tot doorstroomgebied en sommige boeren moesten verhuizen. Recent onderzoek van Ruimte voor de Rivier 2.0 bracht nieuwe zoekgebieden op Altena’s grond naar voren; de raad is hierover globaal geïnformeerd, maar concrete kaarten zijn nog niet openbaar gemaakt uit vrees voor onrust. Altena wil bijdragen aan nationale waterveiligheid, maar waarschuwt dat leefbaarheid, lokale economie en ruimtelijke ontwikkeling niet buiten proportie mogen lijden.
Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft intussen meer dan tien binnendijkse locaties in beeld, met omvang variërend van circa 170 tot ruim 1.500 hectare. Voorbeelden zijn de Ooijpolder (Waal), Niftrik (Maas), Hattem (IJssel) en Beuningen (Waal). Eind dit jaar worden de reserveringsgebieden geselecteerd en opgenomen in het Nationaal Waterprogramma. De precieze keuze hangt af van klimaatmodellen en scenario’s voor toekomstige afvoeren en aanpassingen aan Duitse dijken; het doel is voldoende ruimte te reserveren voor extreme Rijnafvoeren richting 2050 en verder.
Programmamanager Marieke Hofstra benadrukt dat reserveringen niet hetzelfde zijn als een totaal bouwverbod op lange termijn, maar in elk geval nu woningen en bedrijventerreinen niet toegestaan zijn. Het kabinet wil later duidelijkheid geven over welke activiteiten wel of niet mogelijk blijven en pleit voor slimme investeringen om kostbare, langdurige bebouwing in potentiële waterbergingsgebieden te voorkomen.
Zutphen illustreert een andere houding: aanvankelijke weerstand wegens een geplande woonwijk veranderde in proactief meedenken. De gemeente schakelde een adviesbureau in om integrale scenario’s te ontwerpen waarin waterveiligheid, woningbouw en mobiliteit samen worden gebracht.
Kortom: Ruimte voor de Rivier 2.0 legt een nationale plicht neer om rivierruimte te reserveren, maar het botsen met lokale belangen en plannen maakt de uitwerking politiek en sociaal gevoelig.