'Als Joden net zo schuldig zijn als ik, is de balans in evenwicht'

In dit artikel:

In deze opiniërende column reflecteert de schrijver op de oorsprong en hardnekkigheid van antisemitisme, naar aanleiding van een uitspraak van Remco Yizhak Cooremans op Substack. Cooremans stelde dat Jodenhaat niets zegt over Joden, maar alles over de angsten en onzekerheden van mensen die haar koesteren.

De auteur vermoedt dat afgunst een rol kan spelen. Volgens hem worden Joden soms geassocieerd met positieve eigenschappen, zoals intelligentie, muzikaliteit en schrijftalent. Omdat zulke kwaliteiten moeilijk rechtstreeks aan te vallen zijn, zouden tegenstanders andere beschuldigingen gebruiken om Joden en hun prestaties te diskwalificeren. Zo noemt hij het weren van Joodse artiesten uit podia of het verbreken van samenwerking met Joodse academici, terwijl men daarvoor de Israëlische politiek als reden aanvoert.

Vervolgens probeert de schrijver te verklaren waarom Joden juist van genocide worden beschuldigd, ondanks het feit dat Joden historisch zelf op grote schaal slachtoffer van genocide zijn geweest. Hij vergelijkt dit met een kind dat na het breken van een ruit een vriend de schuld geeft om zijn eigen verantwoordelijkheid te verminderen. In zijn redenering kunnen daders of hun nazaten hun schuld psychologisch draaglijker maken door Joden als medeschuldig of even slecht af te schilderen. De auteur benadrukt dat dit geen rechtvaardiging is, maar een mechanisme waarmee schuld wordt ontkend of verplaatst.

Daarna vraagt hij zich af waarom sommige niet-Joden geen antisemiet lijken te zijn. Hij stelt dat vooroordelen niet altijd zichtbaar worden, omdat opvoeding, beschaving en sociale normen mensen ervan weerhouden ze openlijk te uiten. Beschaving betekent volgens hem juist dat men zijn vooroordelen beheerst en anderen niet publiekelijk beledigt. Tegelijkertijd suggereert hij provocerend dat ook iemand die zich beschaafd gedraagt mogelijk antisemitische gevoelens kan hebben, maar die uit eigenbelang verborgen houdt.

De column eindigt met de stelling dat antisemitisme vooral zichtbaar wordt wanneer een samenleving haar beschaving en zelfbeheersing verliest. De schrijver presenteert zijn ideeën nadrukkelijk als vermoedens en speculaties, niet als bewezen verklaringen. Zijn betoog bevat generalisaties over Joden en antisemitisme en gebruikt ironie en zelfspot om de eigen positie bewust ongemakkelijk en dubbelzinnig te maken.