„Als je wilt dat er meer mensen naar de kerk komen, is de beste manier dat mensen tegen anderen zeggen: Je hebt echt iets gemist"

In dit artikel:

Ds. M. van Heijningen uit Alblasserdam schrijft in De Waarheidsvriend over de dalende opkomst bij de tweede kerkdienst op zondag en roept op tot herstel van fysieke kerkgang. Hij wijst erop dat de coronacrisis het thuis meekijken normaal en comfortabel heeft gemaakt: met koffie en de tv is deelnemen aan de dienst voor velen aantrekkelijker geworden dan in de kerkbank zitten. Thuiskijkers voelen zich niet langer tweederangs gemeenteleden; digitale uitzendingen vergroten het bereik van de prediking, maar hebben ook ongewenste neveneffecten.

Van Heijningen signaleert dat massaal online volgen de onderlinge band verzwakt: mensen zien elkaar minder, gezamenlijke lofzang sterft weg en het zichtbare getuigenis van kerkgang — een openbare belijdenis — verdwijnt. In veel gezinnen neemt de bijbellezing thuis af, persoonlijke stille tijd wordt vervangen door podcasts of korte rituelen tijdens andere bezigheden. Deze verschuiving noemt hij gevaarlijk omdat verval vaak sluipend gaat; hij verwijst naar Hebreeën als waarschuwend voorbeeld dat afdrijven ongemerkt gebeurt.

Naast het dramatiseren van de gevolgen vraagt de predikant ook om kritisch zelfonderzoek bij voorgangers. Leidt minder kerkgang niet soms tot minder inspanning in preekvoorbereiding, voorspelbaarheid of een gebrek aan verdieping in de avonddienst? Van Heijningen illustreert dit aan de hand van een eigen ervaring uit 2009, toen hij met zeventien aanwezigen ontmoedigd wilde stoppen met preken maar besloot door te gaan. Een tip van een collega leerde hem dat goede en aansprekende diensten de beste reclame zijn: wie enthousiast weggaat, nodigt anderen uit.

Zijn conclusie is een pleidooi voor meer live-aanwezigheid: vaker bijeenkomen helpt weerstand te bieden tegen secularisatie en versterkt lofzang, pastoraat en publieke belijdenis. Digitale uitzendingen mogen blijven bestaan als zegen en aanvulling, maar ze mogen niet de plaats innemen van het samenkomen in de kerk. Van Heijningen roept kerkgangers en voorgangers op tot meer aandacht voor de ziel, verbeterde prediking en bewuste inzet om kerkgang en geloofsopvoeding weer structureel te maken.